Adım adım özelleştirme — Evrensel Gençlik

Üniversitelerin en demokratik olduğu, öğrenci ve öğretim üyelerinin hak ve özgürlükler açısından en ileri konumda bulunduğu dönemler, aynı zamanda toplumsal hareketin de yüksek olduğu dönemlerdi. 12 Mart’ta muhalefeti sindirmeye çalışan darbeciler, üniversiteleri susturamadılar, siyasetten uzaklaştıramadılar. Üniversitelerin yaşadığı en büyük tahribat ise 12 Eylül darbesi ve YÖK ile oldu. Bundan sonra, eğitimin giderek paralılaştırıldığı ve akademik özgürlüklerin yok edildiği bir dönem başladı. İşte üniversitelerin özelleştirilmesinde atılan adımlar…

– 12 Eylül darbesinin ardından 6 Kasım 1981’de YÖK kuruldu. Cumhurbaşkanı ve hükümetin çoğunlukta olduğu 24 kişiden oluşan genel kurul, kadro belirleme, ünvan tespit etme dahil her türlü yetkiyi üzerinde topladı. 1407 numaralı yasa ile birçok demokrat öğretim üyesi ya uzaklaştırıldı ya da istifa etti. Bunların yerine gerici kadrolar dolduruldu. Öğrencileri “potansiyel suçlu” olarak gören, toplanma özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü gibi demokratik hakları hiçe sayan yönetmelikler hazırlandı ve uygulamaya konuldu. Öğrenciler üzerinde jandarma ve polis baskısı kuruldu. Soruşturma, gözaltına alma, tutuklama gibi bugün hala devam eden uygulamalar başlatıldı.

– 1983-84 öğretim yılında yüksek öğretim kanununda yapılan değişiklikle öğrencilerin ders dışı sosyal faaliyetlerinde kullanılmak üzere devletin yaptığı harcamanın en fazla beşte birlik kısmı, katkı payı olarak öğrenciden alınmaya başlandı. YÖK’ün kuruluşundan beri “harçlar” yasalarda geçiyordu, ancak sembolik ve herkesin ödeyebileceği bir miktar olarak anlaşılıyordu.

– 1989’da, en fazla 3 ders alınabilmesi kaydıyla sembolik ücretlerle yaz okulu uygulamaya kondu. Yaz okulları sonradan eğitimin paralılaştırılmasının önemli bir aracı olarak kullanıldı.

– 1992’de yüksek öğretim yasanın 46. maddesine konulan “…devletçe karşılanacak kısım cari hizmet maliyetlerinin yarısından az olamaz…” ifadesi ile harçların söz konusu maliyetin yarısına kadar artırılmasının önü açıldı. İkili öğretimi düzenleyen 3843 sayılı yasa ile öğrencilerden “öğrenim ücreti” alınacağı yasalaştırıldı.

– 1995’te çıkartılan kanunla, harçları üniversite rektörlerinin belli oranlarda artırmasının önü açıldı.

– Geçen senelerde gündeme gelen YÖK Yasa Tasarısı’na göre ortalama öğrenci maliyeti 1700 dolar olarak hesaplanmıştı (yabancı dilde eğitim veren üniversitelerde bunun iki katı). Ayrıca bilimsel projeler için Maliye Bakanlığından izin alınması, rektörlerce üniversite kaynaklarının işletilmesi için işletme hesabı açılması öngörülüyordu.

(Evrensel Gençlik sayı 15)

2 Comments

Filed under bilim, makale

2 responses to “Adım adım özelleştirme — Evrensel Gençlik

  1. Pingback: Evrensel Gençlik yazıları | YERSİZ ŞEYLER

  2. Pingback: Evrensel Gençlik Yazıları — derleme | YERSİZ ŞEYLER