Temmuz ayında bilim dergileri — Evrensel Gençlik

“Teknolojik ilerleme, genellikle, herkesin çalışma yükünü hafifletmekten çok, daha fazla işsizlikle sonuçlanır. Kapitalistler arasındaki rekabetle bağlantılı olarak, kâr dürtüsü, sermaye birikimi ve kullanımında dengesizliğe yol açar ki, giderek daha da şiddetlenen bunalımların nedeni budur. Sınırsız rekabet, büyük ölçüde emek israfına ve daha önce belirttiğim gibi, bireylerde toplumsal bilinç tahribine neden olur.”

Geçtiğimiz yüzyılın en büyük bilim insanı Einstein, 1949 yılında “Niçin Sosyalizm” başlıklı makalesinde bunları söylüyordu. Gerçi kapitalizmin bu özellikleri yüz yıl önce Marx tarafından da ortaya konmuştu, ama aradan geçen iki dünya savaşı, faşizmin ortaya çıkması ve atom bombasının kullanılması gibi olaylar bilimsel kurumların ve bilim insanlarının siyasi görüş ve ilişkilerini daha çok ön plana taşımıştı.

Bilim ve Gelecek: Einstein’ın yaşamı

Bilim ve Gelecek’in Temmuz sayısının kapak konusu “Siyasette de devrimci Einstein”. Üçü İngilizce’den çevrilmiş dört makale, bu bilim insanının politik yaşamını gözler önüne sererken Einstein’ın yazdığı “Niçin sosyalizm” makalesine de yer verilmiş. Genelde dünya işlerinden uzak teorik dünyada yaşayan bir “dalgın profesör” olarak betimlenen Einstein, aslında toplumsal sorunlara duyarlı ve politik konularda söz söyleyen biri. Hatta 1930’lardan itibaren hakkında tutulan FBI dosyasında komünist bir sovyet ajanı olduğu söyleniyor. Soğuk savaş döneminde ABD, Einstein’ı karalamak, en azından politik alandan uzaklaştırmak için elinden geleni yapmış. Einstein ise, 1939’da Roosevelt’e yazdığı ve Almanya’daki nükleer silah çalışmalarına karşı ABD’yi atom bombası üretmeye teşvik ettiği mektup dışta tutulursa barışı ve eşitliği savunan bir bilim insanı olmuş.

Bilim ve Teknik: Bronzlaşmak zararlı

Bilim ve Teknik, kapak konusu olarak güneş ışınlarının insan tenine etkisini ele almış. Bronzlaşma, güzel görünmek için moda olmasına, hatta solaryumun bir sektör olarak oluşmasına rağmen, bütün bunlar aslında deriye zararlı ve kanser riskini artırıyor.

Nazilerin nükleer silahı

Dergi ayrıca, 1945’te ABD’nin Japonya’da atom bombasıyla gerçekleştirdiği katliamın 60. yılı dolayısıyla “Hiroşima’ya Doğru” yazı dizisine başladı. “Naziler atom bombası yaptı mı” başlıklı ilk yazıda Hitler Faşizminin Almanya’da desteklediği atom bombası çalışmalarına yer verilmiş. Rus kaynaklarından elde edilen yeni bilgiler, genelde “kesinsizlik ilkesi”yle anılan Heisenberg’in de bu çalışmalarda önemli bir yer tuttuğunu kanıtlıyor.

Savaş ve teknoloji

Derginin Yeni Ufuklar ekinde “2025’te teknoloji” başlığıyla yapılan öngörülerde yaşam, taşımacılık gibi alanların yanında savaş teknolojileri de ele alınmış. Bunlar arasında uydular, insansız keşif uçakları, mayınları temizlemek, mağaraları araştırmak gibi görevlerde kullanılacak robotlar, istihbaratın yayılmasını sağlayacak bilgi ağları, askerlerin duyularını geliştirecek zırhlar sayılabilir. Geleceğin savaşçılarının betimlendiği çizimdeki askerlerin kolundaki ABD arması ise gözden kaçmıyor.

National Geographic: Kök hücrelerle tedavi

National Geographic’in kapak konusu “Kök hücre”. İnsanın gelişiminde özel hücrelere farklılaşan ve organları oluşturan, insanın temel yapıtaşı kök hücreler, bedenin herhangi bir yerindeki yara ya da bozukluğun tedavi edilmesinde çok yeni olanakların ortaya çıkışını sağlayabilir. Bir yazı genel olarak kök hücrelerin anlamını ve sağlayacağı olanakları, tartışmaları anlatırken diğer bir yazı Türkiye’deki kök hücre çalışmalarını konu alıyor.

Focus: Çiftlere nasihatler

Focus dergisinde kapak konusu “Aşkın kimyası”. Psikologların “iyi ve mutlu ilişkilerin” sırrını bulmak için yaptığı deneylerin sonuçları, ağırlıklı olarak, bilimsel verilerden ziyade “birbirinizi üzmeyin”, “çatışmaya girmeyin” gibi öğütlerden oluşuyor.

ABD’nin kulakları

Diğer bir yazı “Sadece paranoyaklar hayatta kalır” başlığını taşıyor ve devletlerin teknolojiyi istihbarat alanında kullanmalarını ele alıyor. Bunun en temel örneği bilindiği gibi Echelon projesi. Başını ABD’nin çektiği Echelon projesi 50 ülkenin katılımıyla 175 istasyonda sürüyor. Türkiye’de dokuz üs bulunuyor ve uydulardan, casus uçaklara, internete kadar her türlü teknolojinin yardımıyla insanlarla ilgili bütün bilgilerin toplanmasına, bütün konuşmaların dinlenmesine, bütün hareketlerin izlenmesine dayanıyor.

(Evrensel Gençlik sayı 76)

2 Comments

Filed under bilim, makale, programlama

2 responses to “Temmuz ayında bilim dergileri — Evrensel Gençlik

  1. Pingback: Evrensel Gençlik yazıları | YERSİZ ŞEYLER

  2. Pingback: Evrensel Gençlik Yazıları — derleme | YERSİZ ŞEYLER