Şimdi biraz metafizik

Farzet ki dedenin tozlu raflarını kurcalarken bir kitabının arasından düşen kağıtta şu şekillerle karşılaştın, ne düşünürsün?

Bu şekiller neye açıklama bulmak istiyor? Neyi ayırıp neyi birleştirmek istiyor olabilir?

Yahut yok mu öyle bir amaç, bütün kıymet şekillerin kendisinde mi?

Bak, şeklin altına şöyle yazmış:

“Üretim öznenin nesneleri doğa koşulları içinde dönüştürmesidir.
Denetim, doğanın özneleri nesnel biçimler altında belirlemesidir.
Bilim, nesnel yapıların gerçek doğaya özneler yoluyla yakınsamasıdır.

Toplum, nesnel şartların özneleri doğa koşulları biçiminde yönlendirmesidir.
Dil, öznelerin doğayı nesnel biçimleri kullanarak yorumlamasıdır.
Devrim, doğanın nesnel şartları özneler yoluyla dönüştürmesidir.”

Hepsi bu kadar. Üçgenler, oklar ve birkaç cümle. Elinde tuttuğun kağıt eksik olmalı. Bu düşüncelerin bir öncesi, sonrası yok mu? Kitapları karıştırdın, başka başka kağıtlar çıktı ama hiçbiri burada bahsedilenlere benzemiyor. Anlamıyorsun. İnsan neden durup dururken böyle bir şey kurar ki?

Bir oyun veya bulmaca gibi öylesine yanyana getirilmiş sözcükler. Büyük sözler söyleniyor gibi, ama görebildiğin tek ürün, üçlü simetrisi olan, biraz karmaşık bir yapı. Bir etki varsa bile, sadece yapısal güzelliğinden geliyor. Öyle bir şey ki, sanki her şey birbirini açıklıyor, bu ilişkilerin geçerliliğine inanırsak çözülmemiş hiçbir nokta kalmayacak gibi..

Dedene bunları çizdirenin bu inancın arzusu olduğunu anlıyorsun. Bilemediğimiz, çözemediğimiz kavramları kapalı bir çemberde birleştirmek, böylece onları gizeminden arındırarak basit birer sözcük muamelesi yapabilmek. Bir üçgendeki simetri kadar tanıdık bir ideale dönüştürmek. Ama bu sefer sözcüklerden çıkan gizem üçgen şeklin bütününe yayılıp iyice bulanıklaşmıyor mu diye hemen aklına geliyor.

Açıklayıcı cümleler kurmanın meşru-gayrimeşru yolları olduğunu duymuştun. Bilimsel metot deniyordu. Bir deney sistemi tarif edilmeliydi, bütün dış etkenlerin izole edildiği bir kapalı kutu kurulabilmeliydi. Ama bu kutunun gerçekte olması şart mıydı? Düşüncede kurulsa olmaz mıydı? Fiziki şartlarla değil de, sözgelimi dilin yapısı içinde değerlendirilse yanlış mı olurdu?

Elindeki kağıda yeterince bakıp incelediğine kanaat getirdin. Üst raflardan üzerinde “metafizik karalamalar” yazan dosyayı alıp içine atıverdin. Artık gündelik işlerine dönebilirsin.

Işık Barış Fidaner

1 Comment

Filed under şey

One response to “Şimdi biraz metafizik

  1. Pingback: Şimdi biraz metafizik — derleme | YERSİZ ŞEYLER