Anti-denetim

İnsan davranışı, doğası itibariyle yapılabilir-yapılamaz davranışlara, imkanlılık-imkansızlıklara, kabul edilebilir-edilemezliklere dair ikili (boolean) bir devreyi içeren bir önseziye dayanır. İnsanın yaşantı biçimi olarak algıladığı şey, aslında bu dizgenin bir sonucudur, ve değişmesi için gereken işlem bu dizgedeki bazı değerlerin açılması-kapanmasından ibarettir.

İnsan eğer davranışlarının altında yatan bu açıklık-kapalılık dizgesini bilinçli olarak uygularsa bu bir önsezi olmaktan çıkar ve o insan artık özgür değildir, davranışlarını da “insani” sayamayız. Bu nedenle bu dizgeyi açığa çıkarma çabaları doğası itibariyle gayrı-insani, yabancılaştırıcı girişimlerdir. Bu tanımın sonucu şudur:

İnsani davranış denetlenemez, denetlenen davranış insani olamaz.

İnsan davranış verisinden faydalanarak genel bir kavrayış geliştirmek mümkün değildir. Kaotik doğası dolayısıyla bu verilerle ancak marjinal bir optimizasyon kriterine dayanan hesaplamalar yapılabilir, yalnızca yaklaşık ve yerel çözümler yapılabilir. Bu gerçeklik, günümüz dünyasındaki çıkarcı hesapçılığın kaynağını oluşturur.

Kapitalizm, insani davranışın denetlenebileceği yanılsamasına dayanır. Tüketici davranışını yönetme, yönlendirme çabalarının önlenemez yükselişi bu yanılsamanın sonucudur. Yaşam alanlarımızda gerçekten güzel olan her şeyin ölüme terk edilerek yerine güzelliğin denetlenebilir simgeleştirmelerinin yerleştirilmesi (reklamcılık) bu yanılsamanın toplumsal bir sonucudur.

Burada anahtar nokta, kontrolün sadece yanlış değil, aynı zamanda imkansız olmasıdır. Bu bir komplo teorisi değildir. İnsanlar üzerinde denetim kuran belirli öznelere karşı çıkmıyoruz. İnsanların denetlenebilirliği fikrine karşı çıkıyoruz. Reklamcılık başarısızlığa mahkumdur. İstatistik yalan söyleme sanatı olmaya mahkumdur.

Davranış denetimi, insanlığı mutsuzluğa hapseden bir yanılsamadır.

İnsan davranışının denetlenmesine dönük her türlü veri kaydına, reklamcılığa ve ticari-gayrıticari her türlü kampanyaya hayır.

Işık Barış Fidaner

1 Comment

Filed under bildiri, makale

One response to “Anti-denetim

  1. Pingback: istatistiksel hipotez testinin ideolojik anlamı « YERSİZ ŞEYLER