Yazılım ve toplumsallaşma

Sanayi kapitalizmi verimli fabrikalarıyla alt üst etmeden önce eşya-makine üretimi atölyelerde usta-çırak ilişkileri altında yapılıyordu. Bugün fiziki ürünlerde bu üretim ilişkisi yerini büyük ölçüde fabrikalardaki patron-işçi ilişkisine bırakmıştır.

Ancak, yazılım gibi çağımıza özgü, (1) her türlü işletmede kaçınılmaz bir ihtiyaç olan, (2) hammadde-makine gerektirmeyen, üretim maliyeti emekten ibaret olan, (3) aynı zamanda her seferinde ihtiyaçlara göre üretilmesi gereken, homojenleştirilemeyen bazı temel üretimlerde eski usta-çırak ilişkisi yeniden ortaya çıkmıştır. Modern üretim için hayati noktalarda yeniden karşımıza çıkan bu eski ilişki biçimi; üretimin toplumsallaşmasının, üretici güçlerin gelişiminin önünde henüz geçilmesi gereken bir aşama bulunduğunu göstermiştir. Bu aşama, yani bilişim vb. alanlarda usta-çırak ilişkilerinin aşılarak toplumsal ve sınıfsal üretim biçimleri oluşmasına örnek olarak özgür yazılım komüniteleri verilebilir. Atölyelerden manifaktür ve fabrikalara doğru olan gelişim öyküsünün bir benzeri, kişisel geliştiricilikle başlayıp özgür yazılım şirketlerine ulaşan bilişim alanında anlatılabilir. Yazılım üretiminin çok büyük bir çoğunluğunun kişisel ilişkiler üzerinden yapıldığı günümüzde bu öykü henüz tamamlanmış değildir.

Işık Barış Fidaner

Leave a comment

Filed under makale

Comments are closed.