Thomas Piketty’nin 21. Yüzyılda Kapital’i üzerine – Slavoj Žižek

Slavoj Žižek
22 Mayıs 2014, mariborchan.si

(“Materyalist Bir Öznellik Kuramına Doğru” başlıklı konuşmadan bir kısım)

“Neden mi ütopyacıdır diyorum? Bir anlamda haklı. Kapitalizmin yirminci yüzyıldaki aşılması işe yaramadı, ama bunu örtük olarak genelliyor, ve iyi bir Keynesci gibi, kapitalizmin nihai olarak rakipsiz ve tek oyun olduğunu; bütün alternatifleri fiyaskoyla sonuçlandığı için onu tutmamız gerektiğini kabulleniyor. Neredeyse bir tür sosyal-demokrat Peter Mandelson olmuş, bilirsiniz, Blair’in “ekonomide hepimiz Thatchercıyız” diyen karanlık prensi. Bütün elimizden gelen dağılım düzeyindedir; sağlık hizmetine, eğitime, şuna buna birazcık daha vesaire. Yani demek istediğim, bence ütopyacıdır çünkü üretim şeklinin aynen kalması lazım diyor; o zaman dağılımı değiştirmek için radikal yüksek vergiler getirelim diyor ki pek orijinal bir şey değil bu.

İşte burada sorunlar başlıyor, ütopya işin içine giriyor. Bunu yapmamalıyız demiyorum, bunu yapıp başka hiçbir şey yapmamak mümkün değildir diyorum sadece. Onun ütopyası budur. Buna göre bugünkü kapitalizm kalabilir, temelde bir makine olarak aynen kalsın, ama a-a-a! milyarlarınızı kazandığınızda a-a! işte vergi geldi, yüzde 80’i bana verin. Bence bu uygulanabilir bir şey değil. Diyelim ki, bunu yapan bir hükümet hayal edelim, Piketty bu işin küresel olarak yapılma ihtiyacının farkında. Çünkü bunu tek ülkede yaparsanız, işte kapital başka yerlere gider vesaire. Bu ütopyacılığının başka bir yönü. Benim iddiam şu ki, Piketty’nin önerdiği tedbirin etkin olarak uygulanabileceği bir dünya örgütü hayal edersek, o zaman sorunlar zaten çözülmüş olur. O zaman zaten bütünsel politik yeniden örgütlenme olmuştur, kapitali etkin olarak denetleyebilen bir küresel iktidar vardır, zaten kazanmışızdır.

Bu yüzden bence bu anlamda bir hile yapmış oluyor, esas sorun mütevazı görünen bu tedbirin gerçekleştirilebileceği koşulların yaratılmasıdır. Ve bu yüzden, dediğim gibi, ona karşı değilim, şahane, tabi ki yüzde 80 vergi getirelim. İddiam şu ki, bunu getirecek olursanız kısa süre sonra bunun sonucunda başka değişimler olduğunu keşfedersiniz vesaire vesaire. Diyorum ki bu hakiki bir ütopyadır, ve Hegel’in soyut düşünme ile kastettiği şeydir, tek bir tedbir koyarken başka hiçbir şeyin değişmeyecebileğini hayal etmektir. Elbette bütün dinamikleriyle birlikte bugünün kapitalizmini, yalnızca yeniden dağılım düzeyinde değiştirmek şahane olurdu, ama bu ütopyacı bir şey. Bunu yapamazsınız, çünkü yeniden dağılımdaki değişim üretim şeklini, bizzat kapitalist ekonomiyi etkileyecektir, ve kimbilir ne yollarla etkileyecektir. Sadece diyorum ki ütopya bazen pragmatik olana karşı olmak değildir, yanlış bir mütevazılık bazen en büyük ütopyadır.”

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

1 Comment

Filed under çeviri

One response to “Thomas Piketty’nin 21. Yüzyılda Kapital’i üzerine – Slavoj Žižek

  1. Pingback: Kapital ve Politika — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER