Rubik Kübikleri Üstüne Rubrik — Claude E. Shannon

Kaynak: Scientific American. Türkçesi: Işık Barış Fidaner
Şiirin yayınlanmış başka bir versiyonu için bakınız: Cubic Circular

1 Aralık 1981, Scientific American editörü Dennis Flanagan’a mektup.

Sevgili Dennis:

Muhtemelen ayak yaptığımı, ki bence ayar yaptığımı, sanıyorsun juggling makalem durduğu rafta tozlanırken. Bu ancak kısmen doğrudur. Yakın zamanda ulaştığım iki sonuç var:

1) Şairliğim bilimciliğimden daha iyi.

2) Scientific American’da şiir köşesi olmalı.

Bunların ikisine de katılmayabilirsin, ama “Rubik Kübikleri Üstüne Rubrik”i senin için ekte gönderiyorum.

Sevgiler,

Claude E. Shannon

P.S. Halen juggling makalesi üstüne çalışmaktayım.

~~~

Rubik Kübikleri Üstüne Rubrik (1)

Tuhaf mallar gönderir Macaristan:
Kont Drakula, ve ZsaZsa G.,
Şimdi de Erno Rubik’in Sihirli Küpü
Hem PhD’liye hem taşralı köylüye.
Şeytanca zekasıyla bu mühendis
Kürenin müziğini tuzağa düşürdü.
Küre üstüne küre ve tamamen 3B–
Kinematik bir senfoni!
Te! Ra! Ra! Bum Di Ey!
Bir günde bin dolardır
Rubik’in kübik ödemesi.
Chevrolet sürer kendisi. (2)
Kırk-üç kentilyondan çok (3)
Problem açtı Rubik başımıza.
Böylesine şahane rakamlar
Sagan’ın bile aklını kurcalar. (4)
Gitsin seks ve şiddet,
Gelsin dingin zeka.
Kubrick’in “Otomatik Portakal”ı – Hayır!
Rubik’in Sihirli Kübü – Jawohl!
Te! Ra! Ra! Bum Di Ey!
Kü-bişler nizamsız mıdır?
Önce çevir o tarafa,
Sonra çevir bu tarafa.
Temiz tut ve güven kübüne.
Ov kübünü Vazelinle
Kübist aman dikkat başparmağa,
Nasırlı eline, uyuşmuş parmaklara. (5)
Başkasından alma başkasına verme.
Yoksa densizler yerdeğiştirip iki parçanı,
Yerdeğiştirip insafsızca düşürür
Çözülmezliğe. (6)
Çö-zül-mez-liğe.
Olası en dayanılmaz yere. (7)
Ne kadar inat etsen de
Varılmaz çözümlere.
Küp ustaları izler Rubik kampı–
Bühler, Guy ve Berlekampı;
John Conway Cambridge’dekileri yürütür
(Ve arkada çaktırmadan kübü çözer!). (8)
Bayan Kathleen Ollerenshaw’a hürmetle,
Belediye başkanından hızlı kübik hamle.
Artık Dave Singmaster da KİTABINI yazdı. (9)
Birisi daha var gözardı edilemez–
Singmaster’ın ofis arkadaşı!
Programlamada hükümet!
Alg’ritmik ağır siklet!
Morwen B. Thistlethwaite!
Rubik’in grupileri bilir grupları:
(Matematik bu, rock değil, seni gerizekalı)
Kareleri ve dilimleri, üç burgulu halkaları,
Artı tek-takasları ve süpergrupları.
Artık süpergruplardan küçük gruplar da var
Peşlerinden gelip onları ısırırlar,
Ve onlardan da küçük gruplar var,
Neredeyse sonsuza kadar.
Kaç hamlede çözülecek?
Kaç tarafı çevrilecek?
Thistlethwaite’e göre elli-iki.
Tanrıya bile on ve sekiz gerek. (10)
Bu mesele çelik gibi karıştı:
İnsan aklı bilgisayar çipine karşı.
Conway’in sekiziyle yoğrulan teoremler
Thistlethwaite’in yazdığı programlara karşı.
Beyindeki milyarlarca nöron
Makinedeki megabitleri yenecek mi?
Bu teistik bölünmenin gücüyle–
Tanrıdaki algorism çıkacak mı!
BİTİŞ:
Erkek (düşkündür
Küplere)
Müthiş bir
Hevesle:
Te! Ra! Ra! Bum Di Ey!
Erkeklerin dolapları çetelenmiş kıç tarafa
Hayatımızı küpleyelim gitsin!
Kadın: Uzunca durur
(ki görmüş
bunu önceden):
—————OY VAY!
(1) T. S. Eliot 1922’de dipnot zengini “The Waste Land”i yayınladığında, eleştirmenlerde dikkate değer bir velvele koptu – sanat çalışması kendi ayakları üstünde mi durmalıdır yoksa The Golden Bough gibi kalın ciltlere atıf yapmalı mıdır? Biz Eliot’un yanındayız ve anlamımızı netleştirmek ve yükseltmek için dipnotları özgürce kullanacağız. Öncelikle bu şiir gibi de okunabilir, “Te! Ra! Ra! Bum Di Ey!” sekiz ölçü nakarata şarkı gibi de söylenebilir).
(2). Şimdi biraz şiirsel lisans– Wall Street Journal’ın 23 Eylül 1981’de bildirdiğine göre Rubik kübik teliflerden ayda 30,000$ alıyor ama “külüstür takoz bir Polski Fiat” sürüyor. Bu Chevrolet kadar iyi durmaz ve kafiyeli olmaz.
(3). Kübün 8! 12!⁄2 × 3^8/3 × 2^12/2 = 43252 00327 44898 56000 olası düzenlemesi var.
(4) Carl Sagan “milyarlarca” dediğinde eğer üç milyar kastediyorsa, kırk-üç kentilyondan çok olması için milyarlarca “milyarlarca” gerekir.
(5) Dokumacı poposu ya da balıkçı dirseği kadar ağır olmasa da kübist başparmağı acıtıcı ve sinir bozucu olabilir. Böyle mesleki rahatsızlıklar için The New England Journal of Medicine’in son sayılarına bakınız.
(6) Uzman kübist arkadaşım Pete arkadaşı Bill’le hobi dükkanında karşılaşmasını anlattı. Bill kübünü Pete’e vermiş ve günlerdir uğraşıp beceremediğini söylemiş. Birkaç dakika sonra Pete kübü öyle bir konuma çevirmiş ki iki parçanın yerdeğiştirdiği görülüyormuş.
Pete: Bill, birisi kübündeki iki parçayı yerdeğiştirmiş.
Bill: Mümkün değil. Hep yanımda taşıdım ya da dairemde bıraktım, oraya girecek anahtar da kimsede yok.
Pete: Kimsede yok mu?
Bill: Evet, kimsede yok. Sadece bende ve kız arkadaşımda var.
(7) Özellikle Nisan ayında.
(8) Aslında birazcık dikizliyor.
(9) Singmaster, David. Notes on Rubik’s Magic Cube, Enslow Publishers, Hillside, New Jersey 07205.
(10) Thistlethwaite’le Tanrı arasındaki bu “mano a mano”da, “niceleyicilerin karışması” Thistlethwaite’e kaybettiriyor (ve Tanrıya kazandırıyor). Bilinen şu ki Tanrıya göre bazı konumlarda asgari 18 hamle gerekiyor, Thistlethwaite’e göreyse her konumda azami 52 hamle yetiyor.

1 Comment

Filed under çeviri, şiir

One response to “Rubik Kübikleri Üstüne Rubrik — Claude E. Shannon

  1. Pingback: “Sana Tahammül Ediyorum” — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER