Ateş böceklerine ne oluyor? — Melissa Breyer

Melissa Breyer — 6 Haziran 2016 — treehugger.com

fireflies-painting-662x0_q70_crop-scale

Kamu Sahası / Ochanomizu’da Ateş Böcekleri, Kobayashi Kiyochika (Japonya, 1847-1915)

 Gördüğünüz ateş böcekleri azaldı mı? Yalnız değilsiniz.

Ateş böceklerine dair yazı yazdığım her seferinde okurlar hemen bu kırpışan böceklerden yıllar geçtikçe hep daha az gördüklerini söylerler. Ben de hemfikirim. Hatırlıyorum, yazın büyük annemin göl kıyısındaki evinde geceleyin hava ateş böceklerinin parıltısıyla öyle dolardı ki neredeyse karanlıkta gittiğin yolu aydınlatmaya yeterdi. Evet artık Brooklyn’de yaşıyorum, ama burada bile bahçemizde ve büyük parklarda, sanki büyü bozuluyor.

Peki ne oluyor? Arılar düşüşte; kelebekler muzdarip, ateş böcekleri de çetin zamanlar geçiriyor olabilir mi?

Bilim ve yurttaşların fikir birliği “evet” diyor. Hatta Malezya ateş böceğinin korunmasına adanmış bir uluslararası sempozyum bile düzenliyor; ateş böceklerinin korunmasıyla ilgili taksonomi, genetik, biyoloji, davranış, ekoloji sahalarından uzmanların yanısıra hükümet ajansı mensuplarını, hükümet-dışı örgütleri, eğitim kurumlarını ve çeşitli şirketlerle – hepsi ateş böceğini kurtarmak adına. New York Times’ın veciz ifadesiyle, “Dünyadaki tahminen 2,000 ateş böceği türünün azaldığına dair bilimciler yıllardır uyarı yapmaktaydı.”

Ve bu hiç şaşırtıyor mu? İnsan yapımı çevre doğal dünyaya doğru kendi bitimsiz yürüyüşüne devam ederken, bu şeylerin nerede yaşaması bekleniyor? Ateş böcekleri orman ve ağaçlıklarda, göl ve akarsu kıyılarında, yoğun bahçelerde ve azgın çayırlarda ürer ve varolurlar. Bu yerler betonlanıp inşaat alanına dönerken ateş böceklerinin kendi ateş böceği işlerini nerede yapmaları bekleniyor?

Böcek zehirinden ve ateş böceklerinin kur yapma ve ayartma davranışlarına köstek olduğu kanıtlanmış Allahsız ışık kirliliği gerçeğinden bahsetmiyorum bile. (Işık kirliliğiyle hem yıldız ışığını hem ateş böceklerini kaybediyoruz? “Bardağı taşıran son damla” konusu [“last straw” material] değil mi bu?)

Bunların hiçbirisi hayırlı değil.

“Ateş böcekleri çevrenin sağlıklı oluşunun göstergesidir ve dünyanın her yanında elverişli ortamın kötüleşmesi ve kaybedilmesi, ırmak sistemlerinin kirlenmesi, tarım ekosistemlerinde artan böcek zehiri kullanımı ve insanlı ortamlarda artan ışık kirliliği sonucunda azalmaktadırlar,” diye belirtiyor Selangor Bildirisi. Yukarıda sözünü ettiğimiz sempozyumdan çıkmış, ateş böceklerini savunan bir belge bu. “Ateş böceklerinin düşüşü endişe sebebidir ve biyoçeşitlilik kaybındaki küresel yükseliş trendini yansıtmaktadır.”

Sahiden. Ateş böcekleri bizim biyoçeşitlilik mirasımızın parçası; ikonik bir yaratık ve bir sürü, bir sürü kültürde rol oynamış. Onlar periler gibi kıvılcım saçarak uçan böceklerdir! Onlar yaz akşamlarının simgesidir, birçoğumuza doğa harikalarına girizgah hizmeti görmüşlerdir. Ateş böceklerini kaybedersek, bizi doğal dünyanın büyüsüne bağlayan önemli bir görünmez ipliği yitiririz. Ve bir tür olarak, şu anda bunu yitirmeyi göze alamayız.

“Ateş böceklerinin korunması için varolan ortamların korunması ve kötüleşen ortamların tamir edilmesinde hükümet müdahalesine çok ihtiyaç vardır,” diyor bildiri. Ama ne yapabiliriz ki?

Clemson Üniversitesi bir yurttaş bilimi projesiyle yıllarca ateş böceği sayımları yürüttü, ama bu yıl proje devam etmiyor. (Umarım devam eder, buradan bakabilirsiniz.)

Bu esnada sanırım, ortamların yokedilmesi, tarımsal kimyasallar ve ışık kirliliği karşısında ateş böceklerini savunma mücadelemizle baş başayız.

Ve bahçelerimizi küçük çapta ateş böceği doğa koruma alanları yapabiliriz, şöyle:

  • Kimyasal kullanmaktan kaçınarak.
  • Ateş böceği larvalarını besleyecek solucanlar, salyangozlar ve sümüklü böcekler bırakarak.
  • Işıkları söndürerek
  • İçinde saklanabilecekleri iyi yer örtücüler, çim ve çalılıklar sağlayarak.

Beklenmedik bir mücadele gibi gelebilir, ama ateş böceklerini kurtarmak gerçekten önemli – doğrudan olmasa bile. Ateş böceği ortamları birçok yaban hayat biçimine, memelilere, kuşlara, sürüngenlere, yüzergezerlere, sayısız omurgasız türüne ve bitkilere yuvalık eder. Bize göre taşıdıkları müthiş önemden bahsetmiyorum bile. Doğada ne kadar mucizeyi yitirirsek, korunmalarına dair o kadar az duygusal yatırım hissederiz. Ateş böceklerinin doğanın büyüsü adına yürüttükleri elçilik vazifesini sürdürmesine ihtiyacımız var!

Sürülerle geri dönsünler ve serpilsinler.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

3 Comments

Filed under çeviri

3 responses to “Ateş böceklerine ne oluyor? — Melissa Breyer

  1. Pingback: İşte böyle — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER

  2. Pingback: Işığın çocuğu | YERSİZ ŞEYLER

  3. Pingback: Işık — özel derleme | YERSİZ ŞEYLER