O Parçacık Hiç Olmadı (4) — Dennis Overbye

Dennis Overbye — 5 Ağustos 2016 — nytimes.com

(3)

Dr. Camporesi’ye göre konuşmak için çok erken. Yeni makinelerinde fizikçiler şimdilik ancak altta sarkan meyveleri koparmaya vakit bulabildiler, daha incelikli ve zor analizler yapılması vakit alacak. “İki üç yıl içinde yeni görüngüler ya da maddenin yeni bir durumunu keşfetmiş olursak kendimizi şanslı sayacağım,” dedi ve ekledi: “O zaman tabiat bize kibarlık etmiş olur, ama tabiat daha incelikli de olabilir.”

Birmingham Üniversitesi’nden Dave Charlton, Atlas sözcüsü, “Tabiatın bize neler sakladığını bilmiyoruz,” dedi.

Özellikle modern parçacık fiziği, hesaplanan beklentilerden küçük bir sapmayla milyonlarca, milyarlarca öğeyi üst üste yığabilen bir sayma oyunu– grafikteki bir çıkıntı– tabiat yasalarını baştan yazabilir.

Son Aralık ayındaki çıkıntı, başlangıçta çarpışmada fazladan üretilen gama ışını çiftleri halinde tezahür etmişti.

Bunlar yeni bir parçacığın radyoaktif bozunumundan çiftler halinde üretilmiş olabilirlerdi. Bu heyecan verici oldu, çünkü bizzat Higgs bozonu başlangıçta gama ışını çiftleri halinde gözükmüştü, gerçi bu yeni parçacık Higgs’den altı kat daha ağırdı ve o– Higgs’in aksine– beklenmiyordu.

Fakat Dr. Cranmer’in o zaman belirttiği gibi bu 93’te bir ihtimalle bu bir tesadüftü – bu da beş sigmadan, yani keşiflerde altın standart sayılan 3.5 milyonda bir ihtimalden çok daha yüksek. Fakat iki ekibin birden birşeyler görmesi ayartıcı oldu. Derhal akmaya başlayan kuramsal makalelere göre mesela bu yeni parçacık Higgs’in kuzeni olabilirdi, bu da süperbakışıma iyi gelirdi, ya da bu bir graviton, yani kuantumda varsayılan kütleçekim taşıyıcılarından birisi olabilirdi.

“Bu çıkıntı gerçek olsaydı kuşkusuz parçacık fiziğinde son elli yılın en önemli keşfi olacaktı,” dedi Lawrence Krauss, Arizona Devlet Üniversitesi’nden kozmolog. “Bu yüzden de ihtimaller onun gerçek olmadığı yönündeydi.”

Bu yılın üç ayında Dr. Beacham’ın ekibi bir katrilyondan fazla, yani 2015 boyunca elde edilen verilerin dört katı kadar proton çarpışması toplamış.

Deneyci olduklarından Dr. Beacham ve meslektaşları bunların ne anlama geldiğine dair kuramsal makaleleri gözardı etmek zorunda. “Ambulans peşinde koşamayız,” dedi. “Bırakın veriler konuşsun. Bu sefer de işte böyle dümdüz bir çizgi oldular.”

California Teknoloji Enstitüsü ve C.M.S. ekibinden Maria Spiropulu şöyle dedi: “Yani bence bu kaçtı diye kasvete kapılmayalım, kıyamet kopmuş değil. Birçok kereler söylediğimiz gibi bu herşey olabilirdi, hiçbirşey de buna dahil.”

Düzeltme: 5 Ağustos 2016
Makalenin önceki bir versiyonunda CERN çarpıştırıcısının saniyede üretebildiği çarpışma sayısı yanlış verilmişti. Milyar olacak, milyon değil.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

1 Comment

Filed under çeviri, bilim

One response to “O Parçacık Hiç Olmadı (4) — Dennis Overbye

  1. Pingback: O Parçacık Hiç Olmadı (3) — Dennis Overbye | YERSİZ ŞEYLER