Genetik çalışmaya göre kediler Viking gemileriyle dünyaya hakim olmuş — Bec Crew

Bec Crew — 23 Eylül 2016 — sciencealert.com

cats-sailing_1024

Kediler Amerika’da oturulan evlerin yüzde 37’sinde ikamet etmezden binlerce yıl önce, dünya çapında köpeklerin kabaca 75 milyon katı sayıya erişmezden de önce, çiftçilerle, antik denizcilerle, hatta Vikinglerle kıtadan kıtaya geçiyordu, bilimcilerin keşfine göre.

Antik kedigil DNA üzerine ilk geniş ölçekli çalışma nihayet tamamlandı ve elde edilen sonuçlar bu esrarlı dostlarımızın 15 bin yıl kadar önce, kalbimize girmezden ve dünya çapında yayılmazdan önce Yakındoğu ve Mısır’da nasıl evcilleştirildiklerini ortaya çıkarmakta.

Geçen hafta Oxford’da (İngiltere) yapılan Uluslararası Biyomoleküler Arkeoloji Sempozyumu’nda sunulan çalışmada 15 bin ila 3700 yıl önce –yani ilk tarımcıl faaliyetlerden 18’inci yüzyıla kadar– yaşamış 209 kedinin DNA dizileri çıkarılmış.

Avrupa, Ortadoğu ve Afrika’da 30’u aşkın arkeolojik sahada bulunmuş bu antik kedigil numuneler sayesinde araştırmacılar nihayet, yataklarımızı paylaştığımız halde şaşırtıcı ölçüde az bildiğimiz bu hayvanın başlangıç öyküsünü toparlayabilecek.

“Antik kedilerin tarihini bilmiyoruz. Kaynaklarını bilmiyoruz, nasıl yayıldıklarını bilmiyoruz,” dedi ekipten Eva-Maria Geigl, Institut Jacques Monod’da (Fransa) evrimsel genetikçi, Nature’dan Ewen Callaway’e.

Antik Mısır mezarlarında, Kıbrıs’ta gömü sahalarında ve Almanya’da eski bir Viking yerleşiminde bulunan kedilerin DNA’sını analiz eden ekibin keşfine göre kedilerin ilk tarihçelerinde büyük ihtimalle bir değil iki genişleme dalgası yaşanmış.

Birinci dalganın öyküsüne muhtemelen aşinasınız.

Mitokondriyal DNA’ya –sadece anneden aktarılan genetik bilgiye– bakan ekip, Ortadoğu ve verimli Doğu Akdeniz’deki vahşi kedilerin benzer bir mitokondriyal soyağacını paylaştıklarını buldu.

Buna göre küçük vahşi kediler ilk tarımcıl topluluklar yoluyla yayılmış olabilir, çünkü fareler onları çekiyordu, tohumlar da fareleri çekiyordu. Çiftçiler büyük ihtimalle kedilerin varlığını teşvik ettiler, çünkü kabul edelim ki bu kemirgen karşıtı ölüm makineleri onlara fena şirin arkadaşlık edebilirdi.

Araştırma Mısır soyundan gelen kedilerle Avrasya ve Afrika soyundan gelenler arasında bu ilk bağlantıdan binlerce yıl sonraki tarihçelerine ait bir başka mitokondriyal bağlantıya işaret ediyor.

“M.Ö. 4’üncü yüzyıl sonundan M.S. 4’üncü yüzyıla kadar Mısırlı kedi mumyalarında yaygın bir mitokondriyal soyağacını, aşağı yukarı aynı zamanlarda, Bulgaristan, Türkiye ve aşağı Sahra Afrikasındaki kediler de taşıyordu,” diye bildiriyor Callaway.

Bu ikinci genişleme dalgası antik deniz yolcularıyla –çiftçiler, denizciler ve Vikingler– açıklandı, çünkü kemirgen problemini denetimde tutmak için kediler büyük ihtimalle güvertede kalmaya teşvik ediliyordu.

Geigl’ın atıf yaptığı Kuzey Almanya’da bir Viking sahasında bulunmuş kedi kalıntıları bu aynı annecil DNA bağlantısına sahip ve M.S. 8 ila 11’inci yüzyıla ait oldukları tespit edilmiş.

“Viking kediler olduğunu hiç bilmiyordum,” dedi Pontus Skoglund, çalışmaya dahil olmamış, Harvard Tıp Okulu’ndan nüfus genetikçisi, Nature’a.

Bu sonuçların henüz akran-değerlendirmeli bir paper ile sunulmamış olduğunu belirtmek önemli, yani bunlar ekibin ilk bulgularından ibaret, analiz derinleştikçe değişikliğe uğrayabilirler.

Fakat heyecan verici bir ihtimal bu, çünkü köpeklerin evcilleşme tarihinin haritasını iyice çıkarmış olsak da, kedigil dostlarımızın ardındaki gizemi çözmeye daha yeni başlamaktayız. Gerçi dürüst olalım, muhtemelen onlar da böyle kalmasını tercih etmekte.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

2 Comments

Filed under çeviri, bilim

2 responses to “Genetik çalışmaya göre kediler Viking gemileriyle dünyaya hakim olmuş — Bec Crew

  1. Pingback: Bilinen Son İyi Yapılandırmayı Hep Bir Tık Daha İyiye | YERSİZ ŞEYLER

  2. Pingback: Bilinen Son İyi Yapılandırmayı Hep Bir Tık Daha İyiye — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER