Viking çağından kalma bu orman dili yakında yok olabilir — Michael d’Estries

İsveç’teki kasabada 2500’den az kişi Elfdalian dilinde konuşuyor.

23032440252_d1384f7b2e_b-653x0_q80_crop-smart

Orta İsveç’teki Älvdalen kasabasını saran güzel kırlar. (Fotoğraf: pekuas/Flickr)

Michael d’Estries — 6 Ekim 2016 — mnn.com

İsveç’in dağlar, vadiler ve sıkı ormanlarla sarılı uzak bir bölgesinde Älvdalen topluluğu kendi eşsiz mirasını muhafaza etmeye uğraşıyor.

1800 civarında insanın yaşadığı bu kasaba 20’nci yüzyıl ortasına kadar Elfdalian denilen bir dilde konuşuyordu. Bu dilin Vikinglerin Eski Nors diline en yakın dil olduğuna inanılıyor. “Yüzüklerin Efendisi” ya da “Tahtlar Oyunu”ndaki kurgusal dillere benzetilen bu güzel ve karmaşık dil, doğanın tecrit ettiği bu bölgede yüzyıllar boyunca muhafaza edilebilmiş.

“Älvdalen İsveç’in orman ve dağlarının çok çok derinlerindedir,” dedi Michael Lerche Nielsen, Kopenhag Üniversitesi Nordik Araştırma Bölümü’nde yardımcı profesör, BilimNordik‘e. “Oraya Dalälven nehrinden tekneyle ulaşabilirsiniz – 100 kilometreden uzun bir yolculuktur – ve oraya gidip geri dönmek epey bir seyahat olurdu. O yüzden bölgedeki insanlar fazla hareketli olmadılar ve aşırı geleneksel ve eski moda sayılan bu çok özel kültürü İsveç’te muhafaza edebildiler.”

Eski Nors dilinin Orta Çağ boyunca ölüp gitmiş olabilecek bir diğer kalıntısı olan runik yazı pratiği bile sadece 100 yıl öncesine kadar Älvdalen’de kullanımdaymış.

Bu vidyoda Elfdalian dilini duyabilirsiniz:

Dünyadaki diğer tecrit olmuş bölgelerde olduğu gibi, Älvdalen’i yüzyıllarca değişimden korumuş doğal engeller, artan hareketlilik ve kitle medyasının gelmesiyle birlikte aşılmaya başlamış. Kopenhag Üniversitesi Nordik çalışmalar ve dilbilim postdoc araştırmacısı Guus Kroonen’e göre modern İsveççe antik Elfdalian dilinin yerini almakta.

“Bu dili konuşanlar yaftalandı ve okulda bu dilde konuşan çocuklar ısrarla yıldırıldı,” diye paylaştı Konuşma’da. “Sonuçta Elfdalian dilinde konuşan insanlar gruplar halinde İsveççeye kaydılar, özellikle de geçtiğimiz on yirmi yıl içinde.”

Son kestirimlere göre Elfdalian dilinde konuşanlar 2500 kişiden az. Daha beteri, bu dilde akıcı konuşan 15 yaşından küçük çocuklar 60 kişiden az.

Muhafaza çabaları

Ne ki Älvdalen, onu geçmişe bağlayan bu eşsiz köprüyü çöküşe terk etmeyecek. Bu yılın başlarında yerel siyasetçiler Elfdalian dilini kurtarma tedbiri olarak sadece bu dilde uzmanlaşan bir ilkokul kurmaya karar verdiler. Bu sonbaharda açılması planlanan okula gidenler 18 yaşına basana kadar bu dili müfredatlarında işleyecekler. Anlaşmayı güzelleştirmek için kasaba ayrıca mezun olana kadar Elfdalian’a sahip çıkacak öğrenciler için 700$’lık bir burs başlattı.

Basın açıklaması yapan Älvdalen Belediye Başkanı Peter Egardt bu kararın kasaba yetkililerinin taşıdığı “yeni bir neslin eşsiz dilimizi konuşmasını sağlamak, böylece uzun vadede bu dilin hayatta kalma şansını artırmak” mesuliyetini yansıttığını söyledi.

Yerel’e göre Elfdalian’ın İsveç hükümetince ayrı bir dil olarak tanınmasına dönük çabalar da yürütülmekte. Bu gerçekleşirse uzun vadeli eğitim çabalarını destekleyecek finansal yardımlar için kasabanın müracaat etme yolu açılacak.

“Dilbilimciler bu dili büyüleyici bulurlar. Çok kadim özelliklerle çok yenilikçi özelliklerin karışımını içerir … Elfdalian’da muhafaza edildiğini gördüğümüz bazı yönler diğer bütün İskandinav dillerinde ölüp gitmiştir,” dedi Yair Sapir, İsveç Lund Üniversitesi İsveç Dili yardımcı profesörü, Yerel’e.

“2000 yıl kadar geçmişe gidebiliriz,” diye ekledi.

2 Comments

Filed under çeviri, bilim, şey

2 responses to “Viking çağından kalma bu orman dili yakında yok olabilir — Michael d’Estries

  1. Pingback: Bilinen Son İyi Yapılandırmayı Hep Bir Tık Daha İyiye | YERSİZ ŞEYLER

  2. Pingback: Bilinen Son İyi Yapılandırmayı Hep Bir Tık Daha İyiye — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER