‘Mutant’ Papatyalar Sahiden Fukuşima Yayılımından Mı Kaynaklandı? — Brian Clark Howard, Rachel Becker

Hasarlı santralden gelen yayılım garip çiçeklerin kaynağı olabilir, ama başka kuvvetler de iş başında olabilir.

Brian Clark Howard, Rachel Becker — 23 Temmuz 2015 — nationalgeographic.com

Biçimi bozunmuş papatyaların resmi her yerde paylaşıldı, peki bunlar Fukuşima yayılımından mı kaynaklandı?

Twitter’a Japonya’dan yüklenen biçimi bozunmuş papatya resminin her yerde paylaşılması, bu garipliğin 2011’de tsunamiyle sarsılan Fukuşima nükleer santralinden gelen yayılımdan kaynaklandığına dair spekülasyona birçok kişiyi katıyor.

“Korkutucu. Fukuşima papatyaları her yerde paylaşılırken biçim bozunmasının suçu nükleer yayılıma atılıyor,” diye belirtti bir twitter kullanıcısı.

Ama bitki bilimciler o kadar emin değil. Yayılımın işe karışmış olması mümkün ama başka bir dizi yolla da bunun açıklanabileceğini söylüyorlar.

Twitter kullanıcısı @san_kaido ilk başta Mayıs sonunda Nasushiobara şehrinden bu resmi paylaştı. Bu da Fukushima Daiichi santralinin 108 mil (173 km) kadar güneybatısında. Santral Mart 2011’deki tsunami ile arızalanmış ve çevreye yayılımlar sızdırmıştı.

Uzatılmışa benzeyen Şasta papatyalarının kaydedildiği bölgedeki yayılım 0.5 μSv/h diye yazdı @san_kaido, bu hesap Tochigi Kasabası Nasu ilçesinde yayılım ve Fukuşima hakkında bilgi vermek için açılmış. Kulağa ürkütücü gelse de bu düzey normalin sadece birazcık üzerinde sayılır ve “orta ve uzun vadeli yerleşim” için güvenli diye sınıflandırılır.

Çiçekteki biçim bozunmasının yayılımla çıkmış olması mümkün, diyor Jeffrey J. Doyle, Cornell Üniversitesi’nde bitki biyolojisi profesörü. Fakat “papatyalarda gayet sık rastlanan ve yayılımla ilişkili olmayan çeşitli yerlerde ara sıra gördüğüm bir mutasyon bu,” diyor.

Doyle’a göre garipliğin kaynağında birçok faktör olabilir, kimyasallar, hastalıklar, hormon dengesizliği, ya da kalıtımdan gelen genlerde rastgele mutasyonlar olabilir. Bu belirli biçim bozunması dünya papatya ailesinin 20 bin mensubu içinde Holland’dan Idaho’ya çok sayıda türde görülmüş.

Fukuşima’nın olası rolünü reddetmiyor: “ortalama düzeyin üzerinde mutajenik faktörler içeren, yayılım bölgesi ya da zehirli atık çöplüğü gibi yerlerde bu da dahil her türlü mutasyondan örnekler bulmak beni şaşırtmaz.”

Ama tek bir bitki arada bağlantı kurmaya yetmiyor. Hemen çevresinde birçok başka mutant bitki bulunmuş olsaydı bağlantıya imkân verecek daha çok kanıt sağlanabilirdi, diyor.

Yayılım düzeyleri bölgede bildirilenin 10 katı bile olsa “bu doz oranından mutasyon düzeyinde belirgin bir artış çıkması hiç muhtemel değil,” diyor Edwin Lyman, Kaygılı Bilimciler Birliği’nden kıdemli bilimci. “Ama kaza olduğu zaman salınım bölgesine yakın alanlarda yerel doz oranları çok daha yüksekti ve yüksek kirlenme alanlarında florada yüksek ek mutasyon oranları çıkması mümkündür.”

“O Kadar Ender Değil”

Beth Krizek, Güney Carolina Üniversitesi’nde bitki biyoloğu, çiçek garipliğinin yayılımdan kaynaklanmasının mümkün olduğuna katılıyor, ama birçok başka yoldan açıklamanın da mümkün olduğunu söylüyor.

“O kadar ender değildir,” diyor Krizek garip papatyalarla ilgili. “Bunu bahçenizde büyüyen bitkilerde bile zaman zaman görebilirsiniz.”

Öyle de olsa, nükleer felaketin Japonya’da yaban hayatına tesir etmiş olması muhtemel, diye bildirdi bilimciler Kalıtım Dergisi‘nde 2014’te. 1986’da Çernobil nükleer felaketinin sonrasında olduğu gibi, bilimciler yayılım sızıntısına yakın civarda kuşlarda, böceklerde ve bitkilerde ölüm oranlarında artış gözlemlediler.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

1 Comment

Filed under çeviri, bilim

One response to “‘Mutant’ Papatyalar Sahiden Fukuşima Yayılımından Mı Kaynaklandı? — Brian Clark Howard, Rachel Becker

  1. Pingback: Kaplan Kaplan — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER