Twitter’daki #FolklorPerşembe hashtagi nasıl da küresel bir olaya dönüştü — David Barnett

Britanya’nın gizemli efsane ve geleneklerine dair üç arkadaşın haftalık cıvıldaşmasıyla başlayan hashtag bir bilgi madenine dönüştü. David Barnett runeleri okuyor.

David Barnett — 8 Mart 2016 — independent.co.uk

folk1

Milan Rex’in ‘kemikten kilisesi’ S Bernardino alle Ossa’nın görkemi insanı öldürür

Yarın gidip cıvıltılarda [tweets] dolaşırsanız bayağı şaşıracağınızdan emin olabilirsiniz… çünkü goblinler ve kurtadamlar ve Sheela Na Gigler ve acayip canavarlar burada yaşar; zamanın sislerinde kaybolmuş hikayelerin her türlüsü, menkıbeler ve efsaneler burada bulunur. Zira kendisi düpedüz 21’inci asır vakıası olsa dahi Twitter aynı zamanda #FolklorPerşembe [#FolkloreThursday] hashtagi altında kendi köklerine geri dönen insanların, sayıları giderek artan, bu sosyal ağı kullanarak kimisi uzundur unutulmuş geleneklerle yeniden bağ kuran insanların evi olur.

Bu hashtagin ardında (ve @FolklorThurs Twitter hesabının ardında) internette tanışmış üç arkadaş var; ortak ilgi alanlarına dair haftalık enformel tartışmalarının çevrimiçi bir görüngüye dönüşmesine hayret etmişler. #FolklorPerşembe’nin ardındaki üçlü Dee Dee Chainey, Willow Winsham ve Seline Stevenson. Dee Dee’nin bir arkeoloji geçmişi var, Willow cadı işleri tarihçisi, Seline ise bir folklor heveslisi. Dee Dee diyor ki “Herşey Hollanda’daki Efteling peri masalı lunaparkıyla ilgili bir cıvıltıyla başladı; ‘şimdi hemen buradan çıkıp oraya bir gezi yapmamız lâzım’ diye şakalaştık, ortak folklor sevgimizle ilgili sohbet etmeye işte böyle başlamıştık.”

“Folklorla ilişkili herşeyi bulmak için insanların gidebileceği merkezî bir yer olması gerektiğinden bir süredir söz ediyorduk, özellikle folklor kalabalığı için bir hashtag günü gereğini bize ciddi ciddi düşündüren şeyse yine rastgele söylenmiş bir söz vakasıydı – böyle bir şey yoktu, biz de kendimiz yaratmaya karar verdik.”

Herhangi bir Perşembe günkü cıvıltılar bir bilgi madeni. Geçen haftadan bir avuç örnek sayalım: Galler’deki gerçek at kafataslı hobi atı hakkında cıvıldayan @MirthandMisery; kötü ruhları götürsün diye denizde yüzmeye bırakılan Japon bebeklerinden söz eden @SmithsonianFolk ve uyuyan birini uyandırırsanız can bedenden uzak olduğu için ölebilme tehlikesi hakkında uyarı yapan @TheGhastling.

Herkes katkı yapabilir ve yapıyor da, kimi bayağı büyük isimler de gelebiliyor. Mesela geçen hafta geliveren film yönetmeni Guillermo del Toro’nun Pan’ın Labirenti (2006) filmi İspanyol folkloruyla dolup taşar.

“#FolklorPerşembe’yi işletmenin en tevazu veren yanı da heralde o topluluk ve içindeki insanların haftalar geçtikçe büyüdüklerini görmenin ayrıcalığı olsa gerek,” diyor Dee Dee. “Bizi ilk bulduğunda katkı yapmakta kararsız davranırken sonradan #FolklorPerşembe ikinci evleriymiş gibi tartışıp paylaşmaya başlayan bir sürü insan oldu.”

Folklorik bir sürü bilginin erişilebilir olduğunu Dee Dee teslim ediyor. Yine de küratörlük ederek unutulmuş ya da tamamen yok olma riski altındaki malzemeleri koruduğu iddiasında. “Folklor, gelenek itibariyle, sözlü bir iştir,” diyor. “İnsanların folkloru geniş ölçekte çalışmaya ve belgelemeye başlaması ancak son yıllarda olmuştur. Bir sürü kaynak üniversite kütüphanelerinde ya da erişmesi pek pahalı dergilerde kilit altındadır. Başka insanların blog yazılarını okumak, çoğu zaman, makale yığınları arasında (ki bu makaleler başka bir şehirde olabilirler, hatta hiç müsait olmayabilirler de) debelenmek zorunda kalmadan, bir konunun ana hatlarını anlamanın çok iyi bir yoludur.”

Her Perşembe günü birkaç saat boyunca trending topic olan hashtag‘in kitlesi her hafta daha da büyüyor ve şimdi yeni başlatılan bir web sitesiyle (folklorethursday.com) cıvıldanan tüm bilgiler tek bir yerde toplanıyor. Orada büyüleyici okumalar –zaman zaman da haşince okumalar– yapılabiliyor, Charon efsanesi hakkında, Styx Nehrini aşan gemiciler hakkında, Milan’da ölülerin kemikleriyle inşa edilen kilise hakkında, ve Cornish’in en korkunç kaçakçılarından Zâlim Coppinger hakkında makaleler var.

Peki acaba neden Perşembe? Özel bir folklorik nedeni var mı? Başta yoktu, diyor Dee Dee. “Biri zaten #FolklorCuma’yı şahsi bir hashtag gibi kullanıyordu, biz de kimsenin ayağına basmak istemedik. Ama komiktir ki biz başladıktan itibaren düzenli gelenlerden birisi neden Perşembe’lerin özellikle münasip olduğuna, çünkü Norveç geleneklerinin en önemli günü olduğuna dair cıvıldadı.” Ah, eskilerin bilgeliği yok mu…

Willow Winsham’ın kitabı Sanık: Tarih Boyunca Britanya Cadıları Temmuz’da yayınlanacak, Amazon’dan ön sipariş verilebiliyor. Dee Dee Chainey 2 Nisan’da Liverpool’da düzenlenecek Yerin Ruhları Sempozyumu’nda konuşma yapacak.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

ç.n.

#BilimYürüyüşü ahalisi ördükleri beyinleri yerleştirecekleri kafataslarını #FolklorPerşembe ahalisinden bulabilirler. Tepedeki kilise fotoğrafında bile çok sayıda kafatası gözükmekte.

3 Comments

Filed under çeviri, deneyim, görüşme