Ben bir Arktik araştırmacısıyım. Donald Trump benim atıflarımı siliyor — Victoria Herrmann

tmp_24288-5453-856409104

Victoria Herrmann — 28 Mart 2017 — theguardian.com

Siyaseten güdülenmiş bu veri silmeler Arktik’in [kuzey kutbu] küresel ortalamanın iki katı hızında ısındığı bir zamanda yapılıyor

Arktik araştırmacısı olarak verilerde gedikler olmasına alışkınım. Çağdaş standartlara göre BE Arktik sularının sadece %1’i tetkik edilmiştir. Aslında bugün kullandığımız haritalardan bazıları ikinci dünya savaşından beri güncellenmemiştir. Bilinmez sularda gezinmek zor gelebilir, ama dünyanın bu kadar uzak bir yerinde çalışmanın başka yolu yoktur.

Gerçi geçtiğimiz iki aydır daha başka türden bir bilinmez bölgede geziniyorum: elimizdeki azıcık verinin Trump idaresince silinmesiyle açılan gediklerde.

Veri kaybını duyuran ilk işaret fişeği, işlemez bağlantıların akın etmesi hâlinde 21 Ocak’ta geldi. BE Ulusal Arktik Strateji, Strateji Tatbik Planı ve ilerlememiz hakkında rapor, dakikalar içinde yok oluverdiler. Gözümün önünde linkler birer birer kırmızıya dönerken ben de telaşla interneti tarayarak ülkemizin en önemli kutup yordamlarının [policy] arşivlenmiş versiyonlarını aradım.

Bu yok olma işinin daha yeni başladığından haberim yoktu.

Ocak ayından beri bu akın, Arktik hakkında veri kümeleri, web sayfaları ve yordamların birer birer silindiği durmak bilmez bir yürüyüş hâlini aldı. Artık her hafta geçersiz atıfları düzeltmemi rica eden e-postalar bekler oldum. Arktik kutup buzu erimesi ya da yenilenir enerji hakkında istatistikleri tasfiye edilmeden indirip saklayacak kadar öngörülü insanların varolmasını umar oldum.

2016’nın son günlerinde uyarıldık: Verileri koruyun. İklim ölçümlerini yedekleyin. Amerika hava kirliliği haritalarını arşivleyin. Öğrencilere arka bahçe ekosistemlerini öğreten eğitim sitelerini belgeleyin.

Yeni idareyle gelecek büyük gözden geçirmeyi öngören bilimciler dünyanın her yerinde olabildiğince fazla dosyanın hâlâ bozulmamış ve kaldırılmamışken hükümet sitelerinden kopyalanması için sirenleri çalmışlardı. Başkanlık günü yaklaştığında yüzlerce gerilla arşivci çağrıya cevap verdi. Philadelphia’dan Toronto’ya hackerlar kritik veri kümelerini yok edilmemişken kaydedip saklamak için saatle yarıştılar. Gönüllüler yorulmadan ellerinden geleni kurtarmayı denediler, ama federal hükümet kocaman bir veri mahzenidir. Kimi verilerin geride kalması kaçınılmazdı.

Toplamda bakılırsa korunmamış sitelere dönük işlemeyen bağlantılarla ilgili e-posta almak sinir bozucu olsa da zararsızdır. Yerlerini tutacak arşivlenmiş malzemeyi bulmak günüme belki 20 dakika internet araması eklemiştir – biraz da ülkemin hâlinden ötürü kızgınlık eklemiştir.

Lâkin kaybolan atıflar web sitesi güncellemelerinden çok daha ciddi neticeler getirir. Her işlevsiz sayfa Trump idaresinin bilimsel delillere erişimi kısıtlayarak iyi yordam kararları alma yeteneğimizi kasıtlı olarak bozma çabasıdır.

Bu türden bir veri boğazlamayı daha önce de görmüştük.

Daha üç yıl önce Arktik araştırmacıları bir başka dünya liderinin kamusal sahadan binlerce bilimsel belgeyi kaldırmasına şahit oldular. 2014’te o zamanki Kanada başbakanı Stephen Harper balıkçılık ve okyanus bakanlığının 11 bölge kütüphanesini ve tek Arktik merkezini kapattı. Yüz yıldan uzun sürmüş araştırmayı içeren yüzlerce rapor ve çalışma o süreçte yok edildi – hâlâ atlatamadığımız tarihî bir kayıp oldu bu.

Arka arkaya bu veri silmeler Arktik’in küresel ortalamanın iki katı hızında ısındığı bir zamanda yapılıyor. Daha bu hafta Arktik’in kış deniz buzunun tarihte kaydedilmiş en düşük seviyesine indiği bildirildi. Arktik’in ısınması ve buzsuz kalmasının tesirleri çoktan belli: kutup ayıları ve diğer Arktik hayvanların habitat kaybı; sahil erozyonunda artışlarla Alaska’lıların evlerini terk etmeye mecbur kalması; ve gemi rotalarının kestirilemez şartlara ve tehlikeli buz adalarına açılması.

Verilerin zaten kıt olduğu bu uzak bölgede, kamusal erişime açık hükümet rehberliğine ve kayıtlarına bugün geçmişte olduğundan daha çok gerek var. Çağdaş Arktik araştırmacılarının deneyler yapıp veriler toplayarak tarihî bilimsel keşif gezilerinden kalan gedikleri kapatmaları yeterince zordur. Gezegenin en çok fizikî zorluk barındıran yerlerinde çalışırken bir de siyasî habislikle açılan o yeni gedikleri kapatacak vaktimiz yoktur.

O yüzden lütfen, Başkan Trump, atıflarımı silmeyi bırakın.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

1 Comment

Filed under çeviri, bilim

One response to “Ben bir Arktik araştırmacısıyım. Donald Trump benim atıflarımı siliyor — Victoria Herrmann

  1. Pingback: Olmayadabilir — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER