Kulning: İsveç’in tekinsiz ve güzel şarkı gibi çoban çağrısı — Starre Vartan

Starre Vartan — 22 Şubat 2016 — mnn.com

İskandinavya’nın eşsiz şarkı gibi çoban çağrısı kulning‘i ilk duyduğumda büyülenmiştim. Sonra kafayı taktım ve internette bulabildiğim tüm farklı örnekleri topladım. Bağımlısı oldum. Herşey Jonna Jinton’un vidyosuyla başlamıştı.

Duygulu bir ezgiden ibaret değildir. Kulning çobanların (çoğu kadındır) kuzu, inek ve keçileri otladıkları tepelerden aşağı çağırma yolu olarak gelişmiştir. Kullanımının izi sürülürse ortaçağda İsveç ve Norveç’in dağlık bölgelerinde hayvanların evcilleştirilmesinde kullanılan kauking‘e ulaşılır. Yodeling ile benzerlikleri vardır, o da dağlarda ve vadilerde yankılanarak mümkün olan en fazla sesi geniş mesafeler ve farklı araziler üzerinden aktarabilen bir haberleşme biçimidir.

İsveçli akademisyenlerin bir kulning şarkıcısıyla yaptıkları araştırmaya göre, tiz tonda şarkı söyleme yöntemi mesajın uzak mesafeler üzerinden iletilmesi için idealdir: “… yoğunluk açısından kulning‘in mesafeyle düşmediği gösterildi, ayrıca kulning‘deki harmonik seslerin –ama kafa sesindekilerin değil— şarkıcıdan 1 metre yerine 11 metre uzaklığa bozulmadan ulaştığı gösterildi. Bu iki sonuç da kulning şarkısının kaydadeğer mesafede bulunabilen hayvanların çağırılması için geliştirilmiş bir şarkı şekli olduğunu açıklamaya yardım eder.”

Yüksek ve güçlü bir ses olması gerekir, çünkü en önemli maksat haberleşmedir.

Hem güzel hem de tekinsiz [haunting] buluyorum – tekinsiz bulmamın sebebi seslendirmelerin birçok yarım ve çeyrek ton içermesi olabilir, müzikbilimciler arasında bunlar “üzgün tonlar” [blue tones] diye bilinir. Norveçli besteci Edvard Grieg bestelerinin birçoğunda kulning‘den ilham almıştır, bugün kulning‘i müziklerine katan İskandinav halk şarkıcıları vardır. (ayrıca 2013 tarihli çizgi film “Donuk”ta [Frozen] da yer bulmuştur.)

Her çoban ailenin kendi sürülerinin karşılık verdiği kendi çağrıları, kulokker‘leri olurdu. Çoban kadınlar kulning çağrısını yaparlar, sonra da tepeden inmeye başlayan hayvanlarının çanlarını duymayı beklerlerdi.

Sık sık sorarız: Modern haberleşme teknolojisi yokken insanlar ne yaptılar? En azından bu örnekte cevabımız: Dağlar boyunca şarkısı duyulan inanılmaz güzel müzikal çağrılar geliştirdiler.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

1 Comment

Filed under çeviri

One response to “Kulning: İsveç’in tekinsiz ve güzel şarkı gibi çoban çağrısı — Starre Vartan

  1. Pingback: Yoldaşlar! — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER