İranlı bilimciye ölüm cezası verildi — Michele Catanzaro

djalali

Casusluktan mahkûm edilen araştırmacı Ahmetrıza Celalî’ye 21 Ekim’de ceza verildi. Fotoğraf: Vida Mehrannia

Michele Catanzaro — 23 Ekim 2017 — Tabiat

Felaket tıbbı araştırmacısı Ahmetrıza Celalî’nin ölüm cezasına karşı temyize başvurmak için 20 günü var.

Tahran’da bir yargıç İranlı araştırmacı Ahmetrıza Celalî için ölüm cezası emri verdi, karısına ve İtalya’dan diplomatik kaynaklara göre.

Celalî İsveç Stockholm’de Karolinska Enstitüsü ve İtalya Novara’da Doğu Piedmont Üniversitesi’ne bağlıdır. Ailesiyle İsveç’te yaşayan Celalî, Nisan 2016’da Tahran’a yaptığı akademik bir ziyaret sırasında tutuklandı ve “düşman bir hükümetle işbirliği yapmak”la suçlandı. Celalî, silahlı terörizm ve radyolojik, kimyasal, biyolojik tehditler karşısında hastanelerin vereceği acil tepkilerin iyileştirilmesi konusunda çalışır.

İran devrim mahkemesi yargıcı Abolqasem Salavati’nin yürüttüğü duruşmayı takiben Celalî casusluktan mahkûm edildi ve 21 Ekim’de ölüm cezasına çarptırıldı, Celalî’nin karısı Vida Mehrannia’ya ve İtalya’dan diplomatik kaynaklara göre. Dediklerine göre cezaya karşı temyize başvurmak için 20 günü var.

Mehrannia’ya göre kocası para, akademik işler ve araştırma projeleri karşılığında İsrail adına İran’da casusluk yapmakla suçlandı.

Celalî belgesi

Cezanın duyurulmasından kısa süre sonra Celalî’ye yakın (anonim kalmayı tercih eden) bir kaynak, bir belge dolaşıma soktu: tutuklu olduğu Evin hapishanesinde Celalî’nin eliyle yazdığı bir metinle harfiyen aynı olduğu iddia edilen bir belge. Belgeye göre Celalî İran istihbarat hizmeti adına casusluk yapmayı reddettiği için tutuklandığına inanıyor.

Belgeye göre 2014 yılında İran ordu ve istihbarat hizmetinin iki temsilcisi Celalî’nin İran adına Avrupa ülkelerinde casusluk yapmasını istemişler – özellikle de “kritik altyapılar, kontr-terörizm ve CBRNE [kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer ve patlayıcılar] yetenekleri, hassas harekât planları, terörizm ve krizle ilgili araştırma projeleri” konusunda. Dediğine göre reddetmiş.

Belgenin iddiasına göre Celalî “çok sayıda psikolojik ve fizikî işkence” ardından yalan itiraflar yapmaya mecbur bırakılmış. “Asla ülkeme karşı hareket etmedim, asla İsrail ya da bir başka ülke adına casusluk yapmadım. Tek hatam İran istihbarat hizmetleri adına AB’deki üniversitelerimin ve meslektaşlarımın güvenini kullanmayı kabul etmemekti,” diyor metin.

Celalî’nin meslektaşları bunu dehşetle karşıladı. “Hiçbir ortak araştırma projemizde İsrailli ortak yok ve İsrail’den Celalî’ye yapılan hiçbir para aktarımından haberdar değilim. Avrupa Komisyonu fonlarını kullandık,” diyor Luca Ragazzoni, Doğu Piedmont Üniversitesi’nde sağlık araştırmacısı, 2012’den 2015’e kadar Celalî ile çalışmıştı. “Gizli verilere erişimimiz yoktu,” dedi.

Mehrannia’ya göre Celalî cezayı protesto etmek için açlık grevi yapmayı düşünüyor. Hapsedildiğinden beri Celalî çok sayıda açlık ve susuzluk grevleri yürüttü. Ayrıca iradesine aykırı olarak avukatını değiştirmeye zorlandı, bir lobi grubu olan Kaygılı Bilimciler Kurulu’na göre. Birçok bilimci ve insan hakları örgütü defalarca Celalî’nin adil yargılanması ya da serbest bırakılması çağrısı yaptı.

Celalî’nin öyküsü başka İranlı bilimci öykülerini yankılıyor. Beş yıl hapisten sonra Ağustos 2016’da bir Tahran hapishanesinden serbest bırakılan fizikçi Omid Kokabee, gizli bir nükleer silah programına yardım etmeyi reddettiği için cezalandırıldığına inanıyor. Belçika’da finans doktorası yapıyorken şimdi altı yıl hapis cezası yatan Hamid Babaei, meslektaşlarına karşı casusluk yapmayı reddettiği için tutuklandığını söyledi.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

1 Comment

Filed under çeviri, bilim

One response to “İranlı bilimciye ölüm cezası verildi — Michele Catanzaro

  1. Pingback: Bizce siz çuvalladınız — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER