Wikipedia’nın defterden silinmesi ve psikozdan çıkış — IBF

Sansüre karşı yürüyüşlerin düzenlendiği yıllardan Wikipedia’nın aylarca sansürlü kaldığı bugünkü noktaya nasıl gelindi? Bu konuda yazılar yazılıp derlense hoş olurdu.

Psikanalizde “foreclosure” diye bir kavram var. Almancası “Verwerfung”. Türkçe’ye daha önce “hesaptan düşme” diye çevrilmiş [*]. Bence “defterden silme” bu kavramı çok daha iyi karşılıyor.

Wikipedia’nın engellenme sebebi Türkiye hakkında yazılmış ‘istenmeyen’ bir içerikti. Yani ‘Türkiye’ Wikipedia’yı sansürleyerek “O bana öyle derse ben de onu defterden silerim” demiş oldu.

Lacan’a göre, “foreclosure / defterden silme” tutumu psikotik bir ruh hâline sebebiyet verir. Yani “defterden silen” kişi, gerçeklik duyusunu kaybeder, gerçeğe tekabül etmeyen daha başka bir dünyada yaşamaya başlar, aslında dünyasını kaybeder, dünyasız kalır.

Bu tutuma yabancı değiliz: “O öyle yaparsa ben de onu tanımam.” “O öyle diyorsa benim için o bitmiştir.” “O öyleyse benim gözümde öyle birisi yok.” vb. Sosyal medya sayesinde herkesin kendi sayfasında Administrator olmasıyla büyük artış gösteren davranışlar bunlar.

Peki bu psikozun çözümü nasıl olur? ‘Türkiye’ için çıkış noktası Wikipedia’yı muhatap alan herhangi bir söz olabilir. “Aptal Wikipedia!” “Pis Wikipedia!” “Kötü yürekli Wikipedia!” gibi herhangi bir hitap, psikotik ruh hâlinden çıkış noktası sağlayabilir (fakat mesela “Terörist Wikipedia!” “Türk düşmanı Wikipedia!” gibi defterden silen sözler çıkış sağlamaz).

Geniş resme bakılırsa şu görülür: Defterden silme tutumu, muhataplık müessesesini ortadan kaldırır. İnsanlar sürekli bir şeyleri defterden sildikçe, genel olarak muhatap bulamaz olurlar. Bu da sansüre temel oluşturan otosansür mekanizmasıdır.

Sosyal medyada kendi sayfasına Administrator olmayı öğrenen insanlar kendi ‘hayat’larını da aynı yollarla idare etmeye yöneldiler. Bu idare biçimi o ‘hayat’ları ‘dünyasız’ kıldı. Böylece küreli logosuyla Wikipedia, bilginin dünyası, o dünyasızlaşmış ‘hayat’ların dışına atılabildi.

Aslında çok ilginç bir tarihsel süreç yaşandı. Eminim anlatabilecek birileri vardır.

Işık Barış Fidaner

[*] Özgür Öğütcen’in aktardığı çeviri: “nörozlar bastırma aracılığıyla oluşurken, psikozlar hesaptan düşme aracılığıyla oluşmaktadır.” http://www.ercankesal.com/makaleler-sunumlar/orada-olmayan-sey/

Foreclosure:
http://nosubject.com/index.php?title=Foreclosure
http://www.wikizero.net/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvRm9yZWNsb3N1cmVfKHBzeWNob2FuYWx5c2lzKQ

Leave a comment

Filed under şey

Comments are closed.