Saygın Vatandaş’ta büyük Öteki ile küçük öteki — Işık Barış Fidaner

vlcsnap-2018-10-04-00h53m12s631
Bu metni okumadan önce Saygın Vatandaş filmini izlemenizi öneririm.

Gastón Duprat ve Mariano Cohn’un Saygın Vatandaş filminde öyküsü anlatılan Daniel Mantovani, Nobel edebiyat ödüllü, ünlü ve zengindir, yirmili yaşlarında terk edip 40 yıl uzak kaldığı Arjantin’deki memleketi Salas’ı ziyaret eder. Ziyaretinde Salas belediye başkanı ona “saygın vatandaş” olduğu için bir madalya verir, ama Daniel ile Salaslılar arasında büyük sorunlar çıkar ve sonunda ödülü iade eder.

Film bir nitelik farkını kaydetmekle ilgilidir: öykü, saygın vatandaş Daniel ile sıradan Salaslılar arasındaki gerilime dayanır. Önceden söylediğim gibi, bir nitelik farkı büyük Öteki ile küçük öteki (mesela Süt & krema) arasında bir yüzleşme olarak kaydedilebilir. Aynı şekilde, bu film, büyük Öteki Nobel ödüllü Daniel Mantovani ile küçük öteki küçük Salas kasabası arasında bir yüzleşme olarak yorumlanabilir.

Küçük öteki büyük Öteki’nin bağdaşmazlığını gösterdiğine göre, büyük Öteki’nin küçük öteki’yi reddedip inkâr etmesi doğaldır. Fakat, küçük öteki aynı zamanda arzunun nesne-sebebi olarak bir sebepsellik sergiler, o yüzden asla ortadan kaldırılamaz.

Nobel ödülünü alarak Mantovani birçok kişinin erişemediği bir büyük Öteki’ye (simgesel düzene) kabul edilir. Ama bu ödülü bir yazar olarak gerilemesi ile ilişkilendirir, ve yazmayı bırakır, çünkü söyleyecek bir şeyi olmadığını hisseder, yazma arzusunu kaybeder.

Beş yıl sonra, asistanıyla göründüğü sahnede, birçok ülkeden onlarca daveti reddettiğini görürüz. Fakat, bir istisna yapar ve sadece bir daveti kabul etmeye karar verir: memleketi Arjantin Salas’tan gelen davet. Burada Salas küçük öteki işlevi görür, Daniel’in arzusunu yeniden canlandıran nesne-sebep olur.

Asistanının geziden kimseye söz etmemesini ister, gazetecilerden kaçmak ister, ama uçakta pilot onun mevcudiyetini tüm yolculara duyurur. Böylece onun ismini kaydeden büyük Öteki’den kaçmayı beceremez.

Daniel havalimanından taksiyle ayrılır. Taksi şoförünün tuhaf kahkahası rahatsız eden ve kaygı veren küçük öteki ile ilişkilidir. Yolda kalırlar, ve Daniel’in kitabının sayfaları ateş yakmak için ve tuvalet kağıdı olarak kullanılır. Bu durum büyük Öteki’nin yokluğunu duyurur.

Salas belediye başkanı Daniel’in asistanından bir şartlar listesi almıştır ve bu şartların bazılarını yerine getirebilmiştir. Burada yine Daniel evsahibinin başarısını onaylayan büyük Öteki konumundadır.

Belediye başkanı ısrar eder ve Daniel Salaslıları gürültülü bir itfaiye aracında Salas güzellik kraliçesiyle birlikte selamlar. Burada yine bu küçük kasabanın küçük öteki’sinin tuhaf alışkanlıkları ile yüzleşiriz.

Salaslı yazar Daniel Mantovani üzerine belgesel gibi kısa bir film izlerler. Bu film Daniel’in edebiyatın büyük Öteki’sinde aldığı simgesel konumu doğrular, Salas’ı ünlü yapan odur. Ayrıca Salas’ın kaygı veren küçük öteki’sinin tezahür ettiği çok amatör bir filmdir.

Filmin geri kalanında, iki figür önemlidir. Florencio Romero ile dersteki kız. Bu ikisi sırasıyla bir büyük Öteki ile bir küçük öteki’yi temsil ederler. Romero Daniel’in büyük Öteki’siyle çelişen bir başka büyük Öteki’yi temsil eder, kız ise küçük öteki olarak arzunun nesne-sebebidir, rahatsız edip kaygı üretir.

(English)

Işık Barış Fidaner doktoralı bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler blogunun Admini, Žižekçi Analiz’in Admin/Editör/Küratörü, ve Facebook’taki “Žižek and the Slovenian School” grubunun adminlerinden birisidir. Twitter: @BarisFidaner

 

1 Comment

Filed under çeviri

One response to “Saygın Vatandaş’ta büyük Öteki ile küçük öteki — Işık Barış Fidaner

  1. Pingback: Big Other and small other in The Distinguished Citizen — Işık Barış Fidaner – Žižekian Analysis