Berardi’nin Üç Tefekkür’üne Bir Yanıt — Işık Barış Fidaner

Bu metinde Franco “Bifo” Berardi’nin yeni bir metninden (Üç Tefekkür) parçalara yanıt veriyorum.

Tüm bunlar kapitalist dinamikleri tamiri imkânsız, geri döndürülemez bir şekilde bozacak.

Virüs neden kapitalist dinamiklerin soyut makinesini bozsun ki? Atıl öğelerin yükünden kurtularak yeni bir momentum kazanan daha saf bir kapitalizm ile de gayet sonuçlanabilir.

Bir cesede neden para veriyorsunuz? Küresel ekonominin cesedini para enjekte ederek diriltebilir misiniz? Hayır.

Virüsten dolayı “Kapitalizm öldü” demek naifliktir. Salgın eninde sonunda atlatılacak geçici bir felçtir. Gerçekte olan şudur: Virüs tüm insan bedenlerine gerçekten olmasa da bir ihtimal olarak bulaştı, ve bu bedenlerin kitlesel yetkisizleşmesine sebep oldu. Fayda ve işe yararlığın somut temeli yetkilenme olduğu için, virüs birdenbire faydanın anlamını yeniden yapılandırdı. Fakat bu yeni yapılanma geçicidir ve felçle birlikte eninde sonunda atlatılacaktır. Esas soru şudur: İnsanlar nasıl birbirlerini yeniden yetkilendirecekler [1]?

insanlar ölüyor… Şu anda bunu para değiştiremez, çünkü sorun para değil. Sorun şu: Somut ihtiyaçlarımız neler? İnsan yaşamı için, kolektivite için, tedavi için bize faydası olan nedir?

İktisat alanından epeydir ihraç edilmiş olan kullanım değeri geri döndü. Artık kral, fayda.

Berardi “Para düştü, kullanım-değeri kral oldu” diyor. Burada bir mantık hatası var. “Para düştü” ise, virüs öncelikle mübadele-değeri üzerinde etkili olmuştur, kullanım-değeri üzerinde değil. O halde, esas önemli olan, faydalı şeyler değil, faydayı belirleyen etmenlerdir, yani insanlar arasındaki gerçek ve simgesel mübadelelerdir. Virüsten dolayı insanlar alışıldık mübadele şekillerinden korkuyorlar, o yüzden (daha farklı fayda fikirlerini destekleyen) daha farklı mübadele şekilleri (daha farklı yetkilenmeler) icat ediyorlar. O halde kuram da, nesnelerin faydasını (onları yetkilendirerek) dinamik olarak belirleyen yeni pratik mübadelelere dikkatini vermelidir. Nesnelerin hakiki veya ideal faydasına dair statik bir görüşe takılıp kalmamalıyız. Benim simgesel düzen kuramımda, faydayı belirleyen şey yetkilenmedir, o da bir bedenle ilişkilidir, bir iradeden zemin alır, ve bir sistemde temellenir [2].

Yani para artık iktidarsız. Canlı olan tek şey sosyal dayanışma ve bilimsel bilgi ve bunlar siyaseten güçlenebilir.

Söylemesi kolay, yapması zor. Benim terimlerimle: Fetişler düştükten sonra, gerçek yetkilenme (kendini-yetkilendirme), fetişlerin simgesel yetkilenmesinin yerine geçmelidir [3].

mümkün olan, soyutlamanın çöküntüsünde ve somut bedenin somut ihtiyaçların taşıyıcısı olarak dramatik geri dönüşünde mevcut.

Faydalı olan toplumsal alana geri döndü. Kapitalist soyut değerleme süreci tarafından epeydir unutulmuş ve inkâr edilmiş olan fayda, artık âlemin kralı.

Berardi’nin somut şeyleri soyut süreçlerin karşısına koyması çok talihsizce olmuş. Burada soyutlamanın somutluğunu belirten Marksist “gerçek soyutlama” kavramını hatırlatmakla yetineyim. Faydanın “toplumsal alana geri dönmesi” ancak virüsün yeni bir güçlü soyutlama olarak toplumsal alana girmesi ve faydanın anlamını belirleyen başat mübadele (yetkilenme) şekillerini yeniden yapılandırması sayesinde olmaktadır.

(İngilizcesi)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Koronavirüs Krizi”

[2] Bkz “Simgesel Düzen Nelerden Oluşur?”

[3] Bkz “Fetişlerin Simgesel Yetkilenmesi ile Semptomların Gerçek Yetkilenmesi”

2 Comments

Filed under şey

2 responses to “Berardi’nin Üç Tefekkür’üne Bir Yanıt — Işık Barış Fidaner

  1. Pingback: A Response to Berardi’s Three Mediations — Işık Barış Fidaner – Žižekian Analysis

  2. Pingback: Koronavirüs — derleme | YERSİZ ŞEYLER