Freud’un “penis haseti”ne feminist yaklaşım — Mari Ruti

Uzun zamandır Sigmund Freud kadın düşmanı olmakla suçlanmıştır, çünkü kadınların penis haseti çektiklerini iddia etmişti. Üniversitede bu fikirle ilk karşılaştığımda Freud’un kitabını yurt odamın öbür ucuna fırlatarak onun “kahrolası bir salak” olduğunu ilan ettiğimi hatırlıyorum. Aynı tepkiyi veren kimseyi suçlamıyorum: Küçük bir kızın erkek kardeşinin penisini gördüğü zaman derhal kendi aşağılığını fark ederek ona imrenmeye başladığını iddia etmenin korkunç sarsıcı bir yanı var.

Ama feminist kuram ve ilgili alanlarda otuz yıl boyunca çalıştıktan sonra, Freud’un iddiasının daha farklı yorumlanabileceğini anladım: Penis sahibini bariz siyasî, ekonomik ve kültürel menfaatlerle ödüllendiren bir toplumda, kadınların buna haset duymamak için biraz künt olmaları gerekir; kendiliğinden penis sahibinin payına düşen toplumsal avantajları istememek için biraz künt olmaları gerekir, özellikle de penis sahibi beyazsa.

Bu kitaba Penis Haseti ve Diğer Kötü Hisler adını verirken, heteroataerkil toplumun keskin bir feminist eleştirisi olduğunu belirtmek istedim; “penis haseti” bu toplumdaki kötü hislerden birisidir ama kuşkusuz –kısmen Freudcu yükü nedeniyle– bu adla anılmaz; onun yerine kadın (ya da feminist) hiddeti, rahatsızlığı, öfkesi olarak kodlanır. Ama unutmayalım ki kadınlar sahiden öfkelendiklerinde, sık sık (gerçek olmasa da retorik olarak) iğdiş mecazına başvururlar, şu veya bu adamın pipisini kesmek istediklerini söylerler. Bu anlamda, sinir bozucu fallik ayrıcalığın imleyeni olan penis, birçok kadının hayatına musallat olur, gerçi onlar bunu sadece aşırı gazap anlarında fark ederler.

Mari Ruti, Penis Haseti ve Diğer Kötü Hisler

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

1 Comment

Filed under çeviri

One response to “Freud’un “penis haseti”ne feminist yaklaşım — Mari Ruti

  1. Pingback: Bu o değil — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER