Kimera — Işık Barış Fidaner

tmp715226516727791617

Kimera bir bedenlenmedir, ama ne tür bir bedenlenme? Öncelikle, Kimera bir canavardır, yani yetkisiz bir bedenlenmedir [1]. Mitolojide Kimera canavarını Yunan kahraman Bellerophon öldürür, bu iş için onu Likya kralı göndermiştir (Likya güney Anadolu’dadır). Kahraman, kraldan Fallus’un yetkilenmesini aldığı için, [2] Kimera’nın dişi bir canavar olması önemlidir.

Kahraman Bellerophon gibi soyut bir yetki ile Kimera gibi somut bir bedenlenme arasındaki bir savaşta, soyutlama her zaman somutluğu yener, çünkü mitoloji bilgimizi dolayımlayan dilin simgesel savaş alanında, somutluk deplasmandadır. Saf soyutlama ve mantığın gücü karşısında tüm somutluklar hayali/imgesel kimeralara indirgenir. Kahramanın efsanede galip gelmesinin tek nedeni, Kimera’nın beden verdiği olumsuzluğun önce bir çelişkiye, sonra da bir folluğa (falsity) indirgenmesidir [3]. Fallus sahilik (truth) bayrağını taşır [4].

Lakin kahramanın canavar karşısında zaferi aynı zamanda kahramanın yenilgisidir, çünkü kahraman canavar karşısındaki mücadelesi ile tanımlanır; canavarın somut bedenlenmesinin yarattığı zorluk olmadığı zaman, kahramanın soyut yetkisi boş bir kabuğa indirgenir. Bellerophon Kimera’yı öldürerek kendini ispatlayamaz; kral tatmin olmamıştır ve Bellerophon’u başka bir dizi hasım karşısında savaşa gönderir, Karadeniz kıyılarındaki dişi Amazon savaşçıları da bu hasımlar arasındadır.

Kahraman kendini ispatlayabilmek için sonu gelmez kimeralar çokluğunun yarattığı zorluklarla yüzleşmek zorunda kalır. Fallus, sahilik bayrağını yükseltmek için, folluklarla beslenmelidir. Sahilik folluğa bağımlıdır [5]. Bu, saf soyutlamanın somutlukların bedenlendirdiği olumsuzluğa olan bağımlılığıdır, sahiliğin kurgu ve folluğa olan bağımlılığıdır, toplumsal gerçekliğin düşlemlere olan bağımlılığıdır. Soyut sahiliğin somut follukla savaşı durdurması ve ona olan bağımlılığını kabullenmesi ise Kimera’nın gerçekliğine delalet eder [6]. Artık Kimera salt hayali/imgesel bir bedenlenme değildir, gerçek bir bedenlenme olur.

Böylece Kimera’nın edindiği gerçeklik onu somut bir soyutlama yapar; Marx’ın terimiyle onu “gerçek soyutlama” yapar. Gerçek soyutlamalar toplumsal sistemleri teşkil edebilir. Bunun en iyi örneği metadır. Meta tam da böyle bir gerçek kimera olarak kapitalist sistemi teşkil eder.

Kapital‘in birinci cildinin birinci baskısında, Karl Marx parayı genel eşdeğer olarak tarif ederken tuhaf bir mecaz kullanır (Slavoj Žižek Hiçten Az‘da bu alıntıyı kullanır):

Adeta, gruplandıkları zaman hayvanlar aleminin çeşitli türlerini, cinslerini, familyalarını vb. oluşturan aslanlar, kaplanlar, tavşanlar ve diğer tüm gerçel [7] hayvanların dışında ve onların yanısıra, hayvanlar aleminin tamamının bireysel bedenlenişi olan “hayvan” diye bir şey vardır.

Aslan, keçi, yılan kısımlarından oluşan Kimera, tam da Marx’ın hayvanlar aleminin tamamını bedenlendiren “hayvan”ı gibidir. Kimera elbette insan-olmayan bir yaratıktır, ama bizzat insanlığın insandışı çekirdeğinden kaynaklanır.

(İngilizcesi)

Işık Barış Fidaner doktoralı bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler blogunun Admini, Žižekçi Analiz’in Admin/Editör/Küratörü, ve Facebook’taki “Žižek and the Slovenian School” grubunun adminlerinden birisidir. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Fetişlerin bozulması tanrılar ve canavarlar üretir”

[2] Bkz “Soyut Fallus Fetişinin Ötesi”

[3] Bkz “Çevirmenler, False’a Yanlış demeyelim, Fol diyelim”

[4] Bkz “Çevirmenler, True’ya Doğru demeyelim, Sahi diyelim”

[5] Bkz “Doğru Doğrudan Yanlışa Yanlar”

[6] Bkz “İspat erildir, delil dişildir”

[7] Gerçel ile görcül, actual ile virtual’ın Türkçe karşılıklarıdır. Bkz “Sözlük”

Resim: “Bellerophon ve Kimera” Giovanni Battista Tiepolo

4 Yorum

Filed under şey