Fallik Boşunalık, Post-Ödipal Gelişim, Üstben ve Canavar Olmak — Işık Barış Fidaner

Fallus, boş imleyen olmadan önce boşunalığın imleyenidir, ‘ne yapsan boşuna’ der. ‘Büyük Öteki yoktur’ beyanının en radikal ve gerçek anlamı fallik boşunalıktır. Boşunalık özünde entropidir ama çıplak hali rahatsız edici ve nefret uyandırıcı olduğu için simgesel düzende ‘bedel’ ve ‘feda’ şeklini alarak enerjinin desteği biçimine bürünür [1].

Eril kimlik taslama, fallik boşunalığın tahrik ettiği nefrete yönelim vererek onu kutuplaştırmayı amaçlar. Esas-İmleyen olarak yazılıp iktidar simgesi olduğunda fallik boşunalık ‘Bana karşı ne yapsan boşuna’ şekline sokulur. Fallik imleyen budur. Tanrı kavramı bu konumu işgal eder. Kimlik taslayan eril, kendisini fallik boşunalığın istisnası sayar ve saydırır, ‘bedel’ ve ‘feda’ kavramları bunu ispatlama işine yarar. Trajedilerde ‘yazgı’ böyle eril bir rol üstlenir.

Dişil stratejide ise fallik boşunalığın üzeri Öteki’nin eksikliği olan sahilik ile örtülür [2]. Öteki’nin eksikliğinin sahiliği sevgiye alan açarken ‘Büyük Öteki yoktur’ beyanını kabul edermiş gibi yapar ama aslında onun en radikal ve gerçek anlamı olan boşunalığı inkar eder. ‘Sevgiye karşı ne yapsan boşuna’ şeklinde evrensel bir biçime bürünen dişil kılık değiştirme, fallik boşunalıktan gelen nefretin üzerini örter ve ona yönelim vermeye çalışan tüm Esas-İmleyenleri sevginin sahiliği deliline dayanarak çürütür [3]. Bu dişil stratejinin bir ucunda herkesi suçlayan Üstben, öbür ucunda hem rahatlatıcı hem muhalif etkisiyle komedi bulunur.

Fallik boşunalığın üzerini örten eril kimlik taslama ile dişil kılık değiştirmenin ortak özelliği, fetişin büyüleyici etkisine dayanmalarıdır. Fetiş, suretler ile sahilik arasında kurulan sihirli ilintidir, boşunalık gerçeğinin inkarına dayanır. Fetişçi etkinin bozulması, boşunalığın somut içeriğinin kavranması ile mümkündür. Bu somut kavrayışın aldığı çeşitli adlar, düşlemin katedilmesi, fallusun katedilmesi, semptomun katedilmesidir [4].

Boşunalığın somut içeriği, yetkilenme ile bedenlenmenin ayrılmasıdır [5]. İlk önce ‘doğal’ bedenlenmenin ‘yapay’ simgesel yetkilenme karşısında boşuna olduğunu görürüz, annenin temsil ettiği imgesel-hayali varlık babanın temsil ettiği simgesel varlık karşısında boşunadır, psikanalizde buna ‘Ödipal gelişim’ denir. Daha sonra işler tersine döner, babanın sağladığı soyut simgesel yetkilenmenin annenin sağladığı somut ve gerçek bedenlenme karşısında boşuna olduğunu görürüz. Bu ikinci adım tarihsel bir süreçtir, dişil kılık değiştirmenin eril kimlik taslamaları boşa düşürmesi ile efendi söyleminden üniversite söylemine geçilmesidir. Bu ikinci adıma ‘post-Ödipal gelişim’ diyelim [6]. Boşunalığın somut içeriğini işleyen bu iki adım, birbirinden ayrık boyutlar olarak yetkilenme ile bedenlenmeyi ortaya çıkarır.

Babanın sağladığı simgesel yetkilenme tamamen boşa düşürüldüğü zaman, fallik boşunalık herkesi suçlayan Üstben biçimine bürünür. Žižek buna ‘anne üstbeni’ adını verir, Hitchcock’un Kuşlar filminde kuşlar ‘anne üstbeni’ni bedenlendirir. Üstben, simgesel yetkilenmeyi boşa düşüren gerçek bedenlenmenin aldığı şekillerden birisidir.

Ama gerçek bedenlenme her zaman yetkilenmeyi boşa düşürmek zorunda değildir. Türkçede insanlara bazen övgü olarak ‘canavar’ denir (başka dillerde de bunun örnekleri var [7]). Ama kelimenin övgü anlamı Türkçe sözlüklerde bulunmaz, yani ‘canavar’ simgesel bir övgü değildir, gerçek bir övgüdür, gerçek yetkilenmeyi ifade eder [8]. Gerçek yetkilenme anlamında ‘canavar’ olmak, boşunalığı kavramış ve yine de pes etmemiş olmayı ifade eder. Bu da tarihsel post-Ödipal gelişim sürecinin bizi Üstben’e mahkum etmediğini kanıtlar.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Hep Sonradan: Entropi ve Feda”

[2] Bkz “Ağlaşma ve Öteki’nin eksikliği”

[3] Bkz “Eril ile Dişil: Sahilik, Gerçeklik ve Suretler”

[4] Bkz “Fallus’un Katedilmesi”

[5] Bkz “Yetkilenmenin Bedenlenmeden Ayrılması”

[6] Bkz “Soyut Fallus Fetişinin Ötesi”

[7] Bkz “A real monster operates on desire and malfunction”

[8] Bkz “Fetişlerin Simgesel Yetkilenmesi ile Semptomların Gerçek Yetkilenmesi”

3 Comments

Filed under şey

3 responses to “Fallik Boşunalık, Post-Ödipal Gelişim, Üstben ve Canavar Olmak — Işık Barış Fidaner

  1. Pingback: Fallik Boşunalık ile Oval Boşunalık — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  2. Pingback: Kum Tanesi — derleme | YERSİZ ŞEYLER

  3. Pingback: Entropi — özel sayfa | YERSİZ ŞEYLER