Rektör Ataması ve Lacan’da Dört Söylem — Işık Barış Fidaner

Lacan’ın en temel kavramlarından biri “imleyen”dir (Fidaner, 2020, 6 Temmuz). İmleyen sözdür, söylenen bir şeydir. “İmleyeni kim kime söylüyor?” sorusunu sorduğumuzda “muhatap” kavramına ulaşırız. İmleyenin muhatabı veya sözcüsü olan fail, Lacan’da “Öteki” adıyla anılır (Fidaner, 2020, 19 Eylül). Her birimiz Öteki ile imleyen alışverişini sürdürürüz, böylece imleyenler bizim aracılığımızla Simgesel Düzeni teşkil ederler. İmleyenler aynı “mem”ler gibi onları birbirlerine ileten insanlar aracılığıyla kendi kendilerini çoğaltan enformasyon parçalarıdır (Dawkins, 1976) ki mem kavramının kaynağı Leo Tolstoy’a kadar gider (Žižek, 2020, 18 Mart). Fakat memlerden farklı olarak imleyenler kendi aralarında bir hiyerarşi kurarak Simgesel Düzeni teşkil ederler: İmleyenlerden özel bir tanesi söylemlerin merkezine oturur ve bilgiyi kendi hizmetine sokar. “Esas-İmleyen” adı verilen bu özel imleyenin hangi imleyen olacağı, tarihsel ve konjonktürel koşullara bağlı olarak değişir. Simgesel Düzenin temellerini sarsan bu belirleyici değişikliğin kararlaştırılması siyasetin konusudur. Her siyaset kendi düşüncesinin dayandığı Esas-İmleyeni bayraklaştırarak toplumsal etkisini artırmaya çabalar. Bir Esas-İmleyenin etkisini artırıp siyasal egemenlik kurması toplumsal bilgiyi kendi hizmetine sokması ile anlaşılır. “Bilgi” derken geri kalan imleyenlerden oluşan “imletim zinciri”ni kastediyoruz. Lacan, Esas-İmleyen ve bilgiyi sırasıyla S1 ve S2 ile simgeler. Bu yazıda Boğaziçi Üniversitesine yapılan son rektör ataması vesilesiyle Lacan’ın dört söylemini tek tek ele alacağız (Lacan ve Grigg, 2007; Verhaeghe, 1995).

Yazının tamamını Kimera’da okuyabilirsiniz.

2 Comments

Filed under şey

2 responses to “Rektör Ataması ve Lacan’da Dört Söylem — Işık Barış Fidaner

  1. Pingback: Rast Şaşar — derleme | YERSİZ ŞEYLER

  2. Pingback: Aslan Avı ve İlksel Baba’nın Öldürülmesi — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER