Çince karakter üzerine — Ezra Pound

Fenollosa meselenin köküne ulaşmıştır, Çin düşüncesinde geçerli olan şey ile Avrupalı düşünce ve dilde geçersiz veya yanıltıcı olan şey arasındaki farkın köküne ulaşmıştır [1].

Onun ne kastettiğine dair yapabileceğim en basit açıklama şöyledir:

Avrupa’da bir kişiden herhangi bir şeyi tanımlamasını isterseniz, yapacağı tanım her zaman kusursuzca bildiği basit şeylerden uzaklaşarak bilinmez bir bölgeye doğru çekilecektir, mesafeli ve giderek daha da mesafelenen bir soyutlama bölgesine doğru çekilecektir.

Ona “kızıl nedir?” diye sorarsanız, onun bir “renk” olduğunu söyler.

Ona “renk nedir?” diye sorarsanız, onun bir titreşim veya ışığın kırınımı veya tayfın bölünmesi olduğunu söyler.

Ona “titreşim nedir?” diye sorarsanız, onun bir enerji şekli olduğunu veya ona benzer bir şey olduğunu söyler, sonunda oluş modalitelerine veya olmayışa varırsınız, her halükarda kendi derinliğinizi veya onun derinliğini aşarsınız. (…)

Çinliler özetleyici resimleri hâlâ resim olarak kullanırlar, yani Çince ideogram bir sesi resmetmeye çalışmaz, veya bir sesi anımsatan bir yazı işareti olmaya çalışmaz, ama o hâlâ bir şeyin resmidir; belli bir konum veya ilişki içinde bulunan bir şeyin veya bir şeyler bileşiminin resmidir. O şeyi kasteder veya o eylemi veya durumu kasteder, veya resmettiği çok sayıda şeyin hepsine özgü olan niteliği kasteder. (…) Çinliler daha karmaşık bir şeyin veya genel bir fikrin resmini yapmak istediklerinde bunu nasıl yaparlar?

Kızıl tanımlanacaktır. Kırmızıya boyanmamış bir resimle bu iş nasıl yapılabilir?
Çinli veya atası, şu özetleyici resimleri bir araya getirir:

GÜL                         KİRAZ
DEMİR PASI         FLAMİNGO

Bu iş gördüğünüz gibi biyologların yaptığı işe benzer (…) birkaç yüz veya birkaç bin slayt toparlayan bir biyologun yapacağı genel bildiri için gerekli olanları seçmesi gibidir. Vakaya uyan bir şeydir, her vakaya uygulanabilen bir şeydir. Kızıl anlamına gelen Çince “kelime” veya ideogram herkesin bildiği bir şeye dayanır. (…)

Fenollosa’nın söylediği, bu şekilde yazılan bir dilin nasıl ve neden şiirsel olmayı sürdürmesi gerektiğiydi; bir dizi İngilizce harfin hiç de şiirsel olması gerekmezken Çince yazı ister istemez şiirseldir ve şiirsel olarak kalır.

Ezra Pound 1934 Okumanın ABC’si

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

[1] Ernest Fenollosa & Ezra Pound (1920) Şiir Ortamı Olarak Çince Yazı Karakteri. Yukarıdaki Ezra Pound alıntısı kitabın 2008 tarihli eleştirel edisyonunun giriş bölümünde yapılmıştır.

1 Comment

Filed under çeviri

One response to “Çince karakter üzerine — Ezra Pound

  1. Pingback: Anlama Aykırıdır — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER