Yersiz, Jenerik, İnşa edilemeyen — Alain Badiou

Bence Gödel-Cohen antinomisi hala düşünce özgürlüğünü formelleştirmenin takdire şayan bir yoludur (aslında bu bir antinomi değil çünkü ikisi tamamen hemfikirdi; ikisi de inşa edilebileni pek sevmiyordu ve bir başka seçenek olduğunu görmek Gödel’i çok mutlu etmişti). Bu bizi doğrudan sadede gelmeye zorlar: bu seçenek telkin edilmez, telkin edilemez, çünkü onun tutarlı olduğunu iddia edemezsiniz.

Şunları diyebilirsiniz: “İnşa edilebilen gene daha iyidir, çünkü net ve istikrarlıdır – dil onun öğesidir.” “Jenerik (inşa edilemeyen) muazzamdır, çünkü macera ve dert demektir – tanımların ve dilin sınırlarını aşar.” Bu aslında her yerde hep süren ve insan varoluşunun her düzeyini etkileyen bir tartışmadır. Varoluşun burgu ve dönüşleri nedeniyle çoğu zaman bir konuda belli bir taraftayken bambaşka bir konuda öbür tarafta olursunuz; küresel veya sistematik bir dağılım değildir.

Matematikçiler buradaki derinliği gördüler, bu önemli bir varoluşsal meseledir, zira nihayetinde temel bir tercih vardır: İnşa edilebilirlik düzeni içinde (yani tanımlanabilen şeyler arasında) yerimi alacak mıyım? Yerleştirilmeye mi çalışacağım? Çünkü tanımlanabilen şeylerin kısıtlaması budur, onlar sizi bir yere yerleştirecektir; oradasınız, özellikleriniz var, adınız var… ve etrafınızdaki diğer herşey de böyle.

Yoksa yerleştirilemeyen bir şeyi mi üstleneceğim? Çünkü jenerik budur: onun ismi de mizacı da istikrarsızdır, hatta onun varoluşu hayaletvaridir. Çünkü mesela iki jenerik kümeyi birbirinden ayırt etmek elbette çok zordur, zira istikrarlı bir tanımları yoktur. Birbirlerine benzerler. Bu yüzden aynı anda hem tamamen farklı hem de tamamen özdeş olmayı üstlenmemiz gerekir.

Yoldaşça siyasi faaliyetlerde, aşk teşebbüslerinde ve benzer inisiyatiflerde bu iyi bilinir. Aşkı yorumlamanın bütün entelektüel tarihi aşkı muazzam kılan bu özellik etrafında dönüp durur: iki tane vardı [on était deux] ile bir tane vardı [on était un]. Diyebiliriz ki: Gödel tipi aşk, Cohen tipi aşk.

“Örtme Teorisi ve Fikrin Etiği” (2021) yazısından uzun bir paragrafı çevirdim

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

2 Comments

Filed under çeviri

2 responses to “Yersiz, Jenerik, İnşa edilemeyen — Alain Badiou

  1. Pingback: Yersiz Şeyler Neden Yersiz Şeyler? — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  2. Pingback: Anlama Aykırıdır — çeviri derlemesi | YERSİZ ŞEYLER