Nevmelek, Bir Nevi Melek? Nüve Melek ve Neon Melek — Işık Barış Fidaner

Walter Benjamin’in ilahi şiddet kavramında Slavoj Žižek iki boyuta dikkat çeker [1]:
1) Birinci ilahi şiddet, insanlığa karşı işlenen haksız eylemlerin intikamını alacak Angelus Novus’tur.
2) İkinci ilahi şiddet ise tam da o haksız eylemleri işleyen kaprisli Tanrıdır, Eyüp kitabında anlatıldığı gibi.

İyi yürekli “Yeni Melek” sayesinde acısının çıkarılacağı düşünülen diğer kalpsiz figür belki bir anlamda aşılması gereken “Eski Melek” sayılabilir ama bu ikinci figürün aynı zamanda Cennetten kopup gelen “ilerleme” kasırgasıyla “Yeni Melek”in kanatlarını havalandırdığı hesaba katılırsa “Yenilikçi Melek” adı ona daha uygun düşer. Öte yandan “Yeni Melek” de yüzünü geçmişe çevirdiğine göre nostaljiktir ve “Kadim Melek” adını hak eder. Böylece her iki meleğin ikişer ismi olur:

1) Yeni Melek = Kadim Melek
2) Eski Melek = Yenilikçi Melek

Bu tablonun politik yansımasını kabaca özetleyelim:

1) Birinci melek solculara aittir: Sahneye çıkan yeni bir seçenek olsa da kadim bilgelikten feyz alır.
2) İkinci melek sağcılara aittir: Eskiyi muhafaza güdüsüne yaslansa da teknokratik yeniliklere yol açar.

Bu ikisi tek bir meleğin iki yüzüdür. Buffy ve Angel (1997, 1999) dizilerindeki iyi yürekli can sahibi kahraman vampir Angel’ın kalpsiz karanlık yüzünün Angelus olması gibidir. Bunları kolayca örtüştürebiliriz:

1) Angel: Eskiden olanları sindirip kadimleştirmek ve yeni bir sayfa açmak istiyordur.
2) Angelus: Eski şeytanlığından sıyrılamaz, zevklenmenin yenilikçi dürtüsünü aşamaz.

Angel geçmişin meyvesinden çıkacak tohumları yeni bir toprakta yeşertmek istiyordur, Angelus ise geçmiş meyvelerin bereketinden kaynaklanan zevklenme/gösteriş dürtüsüne kapılmıştır (Angelus’un ağır eziyetler çektirdiği vamp dişi Drusilla’nın ismi meyveli/verimli demektir). O halde Angelus Novus’un ikiyüzlü tabiatını şöyle kodlayalım:

lâl-ange
nevmelek

bir nevi melek?
nüve melek vs. neon melek

1) Nüve melek: İyi yürekli Angel’ın şimdiki zamanda yeşertmeye çalıştığı tohumdur [2].
2) Neon melek: Kalpsiz Angelus’un kapıldığı şeytani zevklenme/gösteriş dürtüleridir [3].

Bu mecazi anlatımın arkaplanında işlenen asıl konu insani melekelerimizdir [4].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

[1] Bkz “Angelus Novus” Walter Benjamin, Slavoj Žižek, “Angelus Novus Nasıl Tarih Meleği Oldu?” Gülsen Sırma

[2] Bkz “Kimliksiz, değersiz, karamsar insan: Savaş hâlâ nasıl mümkün ve çaresi ne?” Tülin Erinç, “Düşmüş Meleği Yeniden Ayağa Kaldırmak”, “Melek” Massive Attack

[3] Bkz “Aklın Dolandırıcılığı Hiperegoyu Ortaya Çıkardı”, “Ören Beyan”, “Sessizliğin Sesi” Simon & Garfunkel, “Büyükolizm: Baştan alalım ama bu kez daha duygulu olsun”, “Vamplık ve Zomluk” Slavoj Žižek, “Vamp Güzellerin Köken Hikayesi” Marlen Komar

[4] Bkz “Aşkınsal Nesne: Düşünşey” Slavoj Žižek, “Hermetik: Herr-matik”, “Akıl Altın: Yücelik Akıl Gücünün İkrarıdır” Slavoj Žižek

Fikir alışverişi için Gülsen Sırma’ya ve Tülin Erinç’e teşekkürler.

vamp-pir

kukla

7 Yorum

Filed under şey