Terazi (hayvancık) ve Sokrat — Işık Barış Fidaner

terazTerazi (Libra) hayvancık işareti mitolojide kime aittir? Adalet Tanrıçası Themis’e.

Adalet kavramımız hangi filozoftan gelir? Devlet‘i (-375) yazan Platon’dan.

Platon’un atıf noktası kimdi? Felsefi müzakere yöntemini geliştiren Sokrat’tı.

Sokrat’ın atıf noktası kimdi? Mahkeme savunmasında şahit gösterdiği Delfili kahineydi:

Ey Atinalılar, rica ediyorum sözümü kesmeyin saçmaladığımı düşünseniz de. Zira size aktaracağım söz bana ait değil. Size haysiyetli bir şahit göstereceğim ve ne anlamda bilge olabileceğimi anlatacağım – o şahit Delfi tanrısıdır [Apollon, ondan önce Themis]. Kayrefon’u tanırsınız; eski dostumdur, sizin de dostunuzdur, halkla birlikte sürülüp geri dönmüştür.

İşte Kayrefon biraz dürtüsel davranır bilirsiniz, Delfi’ye gitmeye cüret etmiş ve kahineye sormuş –lütfen sözümü kesmeyin– “Sokrat’tan daha bilge birisi var mı?” diye sormuş, Pityalı kahine de “Sokrat’tan daha bilge kimse yoktur” demiş. Kayrefon öldü ama kardeşi mahkemede bulunuyor ve bu anlattığımı doğrulayacaktır.

Neden bunu anlattım? Çünkü size niye adımın kötüye çıktığını açıklayacağım. Cevabı duyunca kendime dedim ki: Ne diyor bu Tanrı? ve nasıl yorumlanacak bu bilmece? zira kendimde az veya çok hiçbir bilgelik olmadığını biliyorum. Bana “en bilge insan” derken ne kastetmiş olabilir ki? Tanrı olduğuna göre yalan konuşması da imkansız, tabiatına uymaz.

Uzun uzun düşündükten sonra bu meseleyi sınamanın yolunu buldum. Dedim ki eğer kendimden daha bilge birini bulabilirsem elimde çelişen bir delille Tanrı’ya gidebilirim. Ona şöyle derim: “Bak işte benden daha bilge birisi varmış, hani en bilgeleri bendim?!” (…)

sokrat

Bu soruşturmam yüzünden en berbat ve tehlikeli adamlar bana düşman kesildi, defalarca karalandım, bana bilge de dediler çünkü beni dinleyen herkes başkasında noksanlığını gösterdiğim bilgeliğe benim sahip olduğumu farzediyordu. Oysa hakikat öyle mi?

Ey Atinalılar, bilge olan yalnızca Tanrı’dır; bu kehanetinde de insanlarda bilgeliğin esamesinin okunmadığını söylüyor; mesele Sokrat değildir, Tanrı benim adımı sadece örnek veriyor, sanki şöyle diyor: Ey insanlık! En bilge olanlarınız işte aynı Sokrat gibi kendi bilgeliğini fiiliyatta hiçe sayanlardır.

İşte ben de Tanrı’ya bağlı olduğum için bilge görünen kişileri sorguluyorum, ister yurttaş ister yabancı olsunlar. Şayet bilge değilse bunu ona gösteriyorum, tek maksadım da duyduğum bu kehaneti temize çıkarmaktır. Bu iştigal bütün vaktimi aldığı için de ne kamusal konularla ne de kendi dertlerimle uğraşacak zamanım kalıyor, Tanrı’ya kendimi adadığım için tam bir yoksunluk içindeyim. (Sokrat’ın Savunması)

Sonuçta Atinalılar Sokrat’ı mahkum etmiş olsa da Platon ve sonraki kuşaklar onu temize çıkardı.

Bunları anlatan Sokrat sizce burada Atinalıların bönlüğüyle alay mı ediyor? Yani aslında kendi bilgeliğini hiçe falan saymıyor mu?

Yoksa sahiden kendi bilgeliğini hiçe mi saymış? Delfili kahineyi [Apollo’yu / Themis’i / Teraziyi] temize çıkarmaya mı adamış hayatını?

İdam cezası karşısında Sokrat neden yalan söylesin? Belki de derdini anlatmasının en özet yolu budur.

Ter az, iyi.

Ockham’ın usturası hep Platon’un sakalını kesecek değil ya! Biraz da Alay Tanrısı’nı traşlasın…

♈︎ ♉︎ ♊︎ ♋︎ ♌︎ ♍︎ ♎︎ ♏︎ ♐︎ ♑︎ ♒︎ ♓︎

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

İmge kaynağı.

Bkz “Yengeç (hayvancık)”, “Sokratik Muhataplık ve Platonik Muhatiplik” Mikhail Bakhtin, “İstihzamane: Alay ve İroni” Slavoj Žižek, “Medyada İçeriğin İçerilmesi: Alaycı Şaşırma ve İronik Şaşırma”, “Politik Doğurucunun Doğurultusu”, “Gülmek Popülist Bir Eylemdir: Şaşakalma Fobisi, Gülüp Geçme, Gülekalma”, “Atopik (Yersiz) Başka ve Heterotopik (Yerine Uymayan) Fark” Byung-Chul Han, “Virtue, Erdem, Görce”, “Özgürlük bilmezliğin öbür yüzüdür” Slavoj Žižek, “Fetişlerin Simgesel Yetkilenmesi ile Semptomların Gerçek Yetkilenmesi”, “İki Tip Ahmak (Budala, Bön) ve Aptal/Abdal” Slavoj Žižek, “Alay Tanrısı: Cool’a cool’luk edene yazıklar olsun”, “Platon’un sakalı (saçmantıklı savlama)”, “… Ve Herkese Adalet” Metallica, “Adalet bir mukabeledir” Friedrich Nietzsche

Rossellini’nin Sokrat (1971) filminden:

socrat

baldır an!

70 Yorum

Filed under şey

70 responses to “Terazi (hayvancık) ve Sokrat — Işık Barış Fidaner

  1. Geri bildirim: Şeylâl — derleme | YERSİZ ŞEYLER

  2. Geri bildirim: Yay (hayvancık işareti): Yaya, Yayın, Oku! — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  3. Geri bildirim: Astroanaliz — özel sayfa | YERSİZ ŞEYLER

  4. Geri bildirim: Ekhona — özel sayfa | YERSİZ ŞEYLER

  5. Geri bildirim: Evrensel Müzelerin Anlam ve Önemine İlişkin Manifesto | YERSİZ ŞEYLER

  6. Geri bildirim: Düşünmenin Bilişsel Bedeli: Efkarlı/Fikirli, Esrimiş/Bayılmış, Zom/Vamp, Baygın/Bayık, Yorulmuş/Yorumlanmış, Bitkin/Bitişkin — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  7. Geri bildirim: Balık Dolunayı: Silkelenme Başlangıcı — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  8. Geri bildirim: Çiçeği Koparma: İkizler’deki Mars ile Başak’taki Yeniayın Kare Yapması — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  9. Geri bildirim: Balık Dolunayı: Silkelenme Başlangıcı | YERSİZ ŞEYLER

  10. Geri bildirim: Çiçeği Koparma: İkizler’deki Mars ile Başak’taki Yeniayın Kare Yapması | YERSİZ ŞEYLER

  11. Geri bildirim: Thema Mundi: Keşifre Sır Adandı — Julius Firmicus Maternus | YERSİZ ŞEYLER

  12. Geri bildirim: Başakrep: ♍︎ ♎︎ ♏︎ → ♍︎♏︎ | YERSİZ ŞEYLER

  13. Geri bildirim: Başakrep: ♍︎ ♎︎ ♏︎ → ♍︎♏︎ | YERSİZ ŞEYLER

  14. Geri bildirim: Büyüköteki: Yayılan Kalabalık: ♐︎ ♑︎ ♒︎ ♓︎: ♃ ♄ ♄ ♃ | YERSİZ ŞEYLER

  15. Geri bildirim: Terzi seslenir: Koş bul ilk izleri yeni geçti asıl an Başakrep, yayılan kalabalık! | YERSİZ ŞEYLER

  16. Geri bildirim: Tarz seslenir: Koş bul ilk izleri yeni geçti asıl an Başaktör/Başaktris, varılan kara batık! | YERSİZ ŞEYLER

  17. Geri bildirim: Koç (hayvancık): Tosbağa, Kıstas, Şofar — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  18. Geri bildirim: Aslan (hayvancık) vs. Zan Davulcusu — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  19. Geri bildirim: Boğa (hayvancık): Muhafaza, Çöküş, Topraklama | YERSİZ ŞEYLER

  20. Geri bildirim: İkizler (hayvancık): Kara Kuğu — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  21. Geri bildirim: Akrep (hayvancık): Müzmin Devirici — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  22. Geri bildirim: Mevsim Kaymalarının Astroanalizi — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  23. Geri bildirim: Terazi Yeniayı: Yetişkin eğer gençlik hevesinden sıyrılmayı başarırsa postmodernizme kurban gidecektir | YERSİZ ŞEYLER

  24. Geri bildirim: Balık (hayvancık): Göl, Deniz, Umman — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  25. Geri bildirim: Oğlak (hayvancık): Fellik Fellik — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  26. Geri bildirim: Balık Çağından Kova Çağına — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  27. Geri bildirim: Tahtıfeleğin Mevcedarla asırlık sittin esnasından evreler — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  28. Geri bildirim: Nesillerarası Ödipal tepkileşimde süregiden Neptün-Plüton sekstilinin oynadığı rol — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  29. Geri bildirim: Kova: Günışığını Gönder Gelsin — The 5th Dimension | YERSİZ ŞEYLER

  30. Geri bildirim: Pan-Zühre’den Süper Zuhal’e: Kova Çağında Karşıtların Birliği — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  31. Geri bildirim: Felekler Alkımı: Munzar Yıldızı (Uranüs), Mevcedar Yıldızı (Neptün) ve Tahtıfelek Yıldızı (Plüton) — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  32. Geri bildirim: Genetik ve Mimetik: Satürn ve Merkür — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  33. Geri bildirim: Ülkücü Promete’den Ölüp Ölüp Dirilen Hermes’e: Merkür Retrosu Hermetik Şaşkınlığın Şiddetlenmesidir — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  34. Geri bildirim: Binyılcıların Direşken Semptomu: Ölen ölse de kalan sağla yamamak — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  35. Geri bildirim: Hippilerin İronisi: Kova Çağı gelince haber verin! — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  36. Geri bildirim: İyi haber öyledir ki onu sağa sola çekiştirenler kendileri yere düşerler — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  37. Geri bildirim: Pandemi İnternet ve Binyılcıların Entegre Satürn Dönüşüne Denk Geldi — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  38. Geri bildirim: Kova Çağına En İyi Hazırlık Balık Çağının Yasını Tutmaktır — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  39. Geri bildirim: Satürn Dönüşlerinde Jüpiter Sayacı Durdur-Başlat Yapılır — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  40. Geri bildirim: Binyılcı Satürn Geçişinde Jüpiter Adaları ve Jüpiter Köprüleri — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  41. Geri bildirim: Yengeç (hayvancık) — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  42. Geri bildirim: Binyılcı Satürn Dönüşünde Jüpiter Adaları ve Jüpiter Köprüleri — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  43. Geri bildirim: Binyılcılar Mart 2023’te Yengece Dönüşecek: İlgi Üçlüsü, Sıkıntı Üçlüsü, Ütopya Üçlüsü — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  44. Geri bildirim: Koç Dolunayı: Venüs Yara Bandı Olurken Can Kırıklarında Parlayan İncileri Bulup Ayıklamak | YERSİZ ŞEYLER

  45. Geri bildirim: İki Eksen: Bu Sefer Ödül Beklentisi ve Hep İksir Umudu — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  46. Geri bildirim: Dört İplikli Örgü: Kahramanın Yolculuğunda Kadim Öğeler — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  47. Geri bildirim: Astrolojik Çağlar: Koç, Balık, Kova — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  48. Geri bildirim: Zodyak Yolculuğu | YERSİZ ŞEYLER

  49. Geri bildirim: Zodyak Yolculuğu: 12 Burç 12 Adım — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  50. Geri bildirim: Dert Etme Hava Cıva Evreleri: Konuşuruz, Anlaşırız, Hallederiz — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  51. Geri bildirim: Cıvalı Zarf Allaha Emanet Evreleri: Korkma, Kanma, Kaçma — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  52. Geri bildirim: DNA/Diana Bitişmesi Genetik-Mimetik Köprüsüdür — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  53. Geri bildirim: Başakrep: Ceres’ten Kız Kaçırma — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  54. Geri bildirim: Zamanın Akış Yönü ve Ay Düğümleri — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  55. Geri bildirim: Ruhsal Devir Teslim ve Ay Düğümleri — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  56. Geri bildirim: Oniki Ev — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  57. Geri bildirim: Zodyakın | YERSİZ ŞEYLER

  58. Geri bildirim: Kova-Balık-Koç: Kalabalık, Koş! Kalabalık, Kaç! — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  59. Geri bildirim: Habbe kubbenin huzmesini hazneye getirir — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  60. Geri bildirim: Jean Piaget ve Hava Burçları — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  61. Geri bildirim: Terabitya Köprüsü: Kişilik Sahibi Olmak Kova’ya Tekmeyi Vurmakla Eşdeğerdir — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  62. Geri bildirim: Zodyak Bulutu | YERSİZ ŞEYLER

  63. Geri bildirim: Aslan Kovala(nı)r — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  64. Geri bildirim: The Aquarian Age is so full of crab! | YERSİZ ŞEYLER

  65. Geri bildirim: Rehberle Tanışma: Akrebin İğnesi — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  66. Geri bildirim: Akrep-Boğa Tutulmaları: Haseti İkrar Etmek Şükranizasyon Sürecinin İlk Adımıdır — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  67. Geri bildirim: Cıva Gibisin Evreleri: Çarparsın, Parlarsın, Sıçrarsın — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  68. Geri bildirim: Mars İkizler’den Yengeç’e, Marx Üçüncü Tezden Dördüncü Teze — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  69. Geri bildirim: Dünya’nın Gelini Ay’ın Kayınvalidesi Venüs ve Kayınpederi Mars — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  70. Geri bildirim: Yanık Yerin Otu Tez Biter Evreleri: Ağcaotu, Yerfesleğeni, Akbaşotu — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER