Çift Kabuklu Yavşakça Familyası Nedir? — Işık Barış Fidaner

İnsan bir yandan kuş gibi havalara uçmanın hayalini kuran bir hayvandır, öte yandan kök saldığı simgesel düzen onu bir bitkiye veya mantara daha çok benzetir. Freud rüyaları mantarlara (miselyum/mikoriza) benzetmişti, Saussure imleyen/imlenen ikilisini ağaç (arbor) ile örneklemişti, Jung’u müteakip Deleuze & Guattari semiyotik alanı köksap (rhizome) ile simgelemişti. Bütün bu örnekler insanda kök salma ve dallanmanın (sütur ve südur) önemine dikkat çeker. Hayallerinde kuş veya kelebek gibi kanatlarını çırpsa da insan aslında simgelerden kendini katiyen koparamaz, ne kadar çırpınsa da o zeminden ayağını bile kaldıramaz; yerçek budur [1].

Ve fakat bu yerçeği inkar etmek üzere hayalleri simgelerden kopartma girişimleri değişik bir tatlısu canlısının evrimiyle sonuçlanmıştır, bunlara çift kabuklu yavşakça familyası (ÇKYF) diyeceğiz [2]. ÇKYF bireyini muhafaza eden iki kabuktan biri Ego’dur (kendisi), diğeri Eko’dur (çevresi):

1) Ego kabuğu: Yav aşak! (Hadi aşalım be!)
2) Eko kabuğu: Yavaş ak… (Hızlı akmasana ulan…)

ÇKYF bireyinin genel dürtüsü Eko’nun gidişatını elinden geldiğince frenlerken Ego’nun etkinliğini olabildiğince gazlamaktır. Bunun uç noktası da elbette zamanı durdurarak canının istediğini yapabilmektir; bu hayali süpergüç çeşitli dizilerde boy göstermiştir (Örnek: Out of This World).

Ama Ego’yu sınırlayan kuvvet olan Eko’yu frenlemenin asıl maksadı Ego’nun elinin serbest kalmasıdır. Yani tabiatı dizginleyerek ortamları fethetmek isteyen ÇKYF bireyinin asıl güdüsü doğa kanunlarını çiğnemekten alacağını düşlediği zevkten kaynaklanır:

1) Ego kabuğu: Yasak çiğneme zevki (rüşvet)
2) Eko kabuğu: Tabiatı dizginlemek (fetih)

Ammavelakin doğa kanunlarını çiğnemekten alınacağı düşlenen zevk aslında doğanın ÇKYF bireyinin yan cebine koyduğu bir rüşvetten ibarettir çünkü her zevk tabikide tabiata tabidir. Sonuçta doğa kanunları çiğnenememiş olur ve ÇKYF bireyi kendi çapında hayal kurduğuyla kalır. Bu yavşakça birey yine de kabukları aracılığıyla bir dizi fazlalığı birbirine bağlamayı becermiştir:

1) Ego kabuğu: Değer fazlası ↔ Keyif fazlası
2) Eko kabuğu: Malumat fazlası ↔ İktidar fazlası

1) Ego shell: Surplus-value ↔ Surplus-enjoyment
2) Eco shell: Surplus-information ↔ Surplus-power

Son olarak: Girdaplara kapılıp ÇKYF bireylerine dönüşmek istemeyenler üçüncü kabuğu devreye sokarlar (daha doğrusu diğer iki kabuğu bağlayan menteşeyi):

3) Ekho kabuğu: Ya vaşak? (Vaşak gözü)

‘Çalınmış Mektup’ta mektubu/harfiyeti tespit eden organ budur [3].

vasak

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Lacancı Özne: Kök Salma ve Uzanım: Sütur ve Südur”, “Yerçekçi Olalım: Uçmak Düştüğünü Unutmaktır”, “Yerçek” Rammstein, “‘Erkeklik Krizi’ Genel Yetkilenme Krizinin Tezahürüdür”, “Zhuangzi düşünde kelebekken kimseye hitap etmez” Jacques Lacan

[2] Bkz “Hakikat yanılgıdan ortaya çıkar”

[3] Bkz “Çalınmış Mektup” Jacques Lacan, “Ekholoji, Ekhosistemler, Ekhosit”, Yankı (özel sayfa), “Tikelsiz Tekil: Tekir”

4 Yorum

Filed under şey