Category Archives: bilim

Karbon Kurtuluş Cephesi — McKenzie Wark

— Karbon Kurtuluş Cephesi nedir?

McKenzie Wark: Çağdaş dünyanın tarihi Fransız Devrimi’nden itibaren çoğu zaman bir kurtuluşlar dizisi gibi düşünülür – tiranlıktan, gizemlileştirmeden kurtuluş, vb. Ya da daha olumlu olarak, sıradan insanların kurtuluşu, kölelerin, kadınların kurtuluşu, vb. Hatta hayvanların kurtuluşu için bile bir hareket var şimdi. Peki çağdaş zamanlarda kurtulan şey ya insanlar değilse, hatta hayvan bile değilse, ya bir elementse: karbonsa? Kapitalizm fosil yakıt ile çalışır – karbonla çalışır. Onu petrol ve kömür rezervlerinden “kurtarır”, onun üzerine meta ekonomisini işletir, ve çöp karbonu atmosfere ve okyanuslara atar. Ben de “Karbon Kurtuluş Cephesi” terimini uydurdum; çağdaş dönemde, yani kapitalizmin yükseliş döneminde neyin vuku bulduğunu düşünmenin ironik bir yolu bu.

Kaynak: inverse.com

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Ayrıca bkz. Bir karbon atomuyla söyleşi

Leave a comment

Filed under çeviri, bilim

Türkiye’de adalet yeniden sağlansın — Tabiat

Tabiat 554, 145 (2018) Editöryal — 6 Şubat 2018 — nature.com

Barış kampanyaları üzerine yüzlerce akademisyen ve bilimci siyasî baskılara kapıldı.

d41586-018-01677-z_15437650

Türk Tabipler Birliği üyelerinin tutuklanmasının ardından protestolar oldu. Kredi: Adem Altan/AFP/Getty

Ünlü akademik bilim dergisi Tabiat, İngilizce adıyla Nature, editör yazısında Türkiye’yi konu almış. Ben de yazıyı Türkçe’ye çevirdim. İyi okumalar.

IBF

Türkiye’de barış davasını savunmak şu anda tehlikeli. Akademisyenlerin yediği son tokat, Türk Tabipler Birliği’nin 11 üyesinin, başkanı Raşit Tükel de dahil, geçen hafta sabahleyin baskınlarla tutuklanması oldu. Suçları neydi? ‘Savaş bir halk sağlığı meselesidir’ sloganını kullanan birlik, Suriye Kürtlerinin askerî birimlerine karşı Türk ordusunun 20 Ocak’ta başlattığı –uluslararası şaşkınlık yaratan– sınırötesi hücumun durdurulması çağrısı yapmıştı. (Hedef alınan Kürt birimler Suriye’nin kuzeybatısında BE askerlerinin yanında İslamcı terör örgütü IŞİD’e karşı savaşıyorlardı.) Baskınlar, ülkede hükümet kuvvetlerinin Kürt ayrılıkçılarla savaştığı güneydoğu için barış çağrısı yapan Ocak 2016 tarihli kampanyaya imza veren binden fazla akademisyenin tutuklanmasının ardından geldi. Birçoğu suç isnatlarıyla karşı karşıya ve yüzlercesi işini kaybetti.

Continue reading

Leave a comment

Filed under çeviri, bilim

Hiçbir Zaman Yeterince İstihdam Edilebilir Olmamak: Patronun Arzusunu Tatmin Etmenin İmkân(sızlığ)ı — Colin Cremin

ç.n. bkz: Çevirmenler, False’a Yanlış demeyelim, Fol diyelim

Türkçesi: Ebru Işıklı, Işık Barış Fidaner

Colin Cremin, Auckland Üniversitesi, Yeni Zelanda

Özet. Lacan öznenin, dünya üstündeki yabancılaşmasını aşmaya ve onunla bir olmaya yönelik aşırı veya çılgınca arzusundan, onun varoluşunu koşullayan dürtü olarak bahseder. Sermayedarın kazanç fazlası için çılgınca arzusu da onun varoluşunun koşulu olan dürtüsüdür. Bu makalede öznenin arzusu ile sermayenin arzusunun diyalektik bir senteze girdiği iddia edilmiştir: istihdam edilebilirliği iyileştirmekten çıkarılan bir keyif. Bu, asla tatmin edilemeyecek istihdam edilebilirlik şartının analizi için kavramsal çerçevedir. Bu argüman Slavoj Žižek’in fol kimlik bozumu fikrinden yola çıkarak geliştirilmiştir. Bu kavram, sermayeye tabiiyetin (emeğin maddî olgusu) patrondan bağımsız olma (emek eylemiyle ilişkili olmayan kimlik) hissimizle görünmez kılındığını göstermek için kullanılmıştır. İstihdam edilebilirlik “iş dışındaki hayattan” (mekânsal kimlik bozumu) çıkardığımız kullanım değerleri ile ayarlanır, istihdam olasılığını artıracağı için bunlar gönüllü olarak işverene sunulur (zamansal kimlik bozumu). Değer fazlası, keyif fazlası ve fol kimlik bozumunun bu eleştirel gösteriminin arkaplanında, Boltanski ve Chiapello’nun istihdam edilebilirlik ideolojisi üzerine öncü analizi vardır. Anahtar kelimeler. Kimlik bozumu, istihdam edilebilirlik, keyif, değer fazlası

Continue reading

Leave a comment

Filed under çeviri, bilim

Dışarısı Soğuk. Trump’ın Küresel Isınma cıvıltısı. — Kendra Pierre-Louis

29cli-trumpcold-jumbo

Erie, Pa’da bu hafta bir kar yağışından sonra. Doğu Sahilinde bazı yerler Yılbaşında rekor soğuklara hazırlanıyor.

Kendra Pierre-Louis — 28 Aralık 2017 — nytimes.com

Pek yaşanmayan dondurucu havaların bu hafta Birleşik Eyaletler’in Doğusunu yakalaması üzerine Başkan Trump Perşembe günü Twitter’da iklim değişiminin gerçekliğine kuşku düşürmek istedi, fakat kendisinin hava durumu ile iklim arasındaki ayrımın farkında olmadığı görüldü.

“Doğuda EN SOĞUK Yılbaşı rekoru olabilir. Belki biraz Küresel Isınma olsa iyi olurdu, ki ülkemiz (diğer ülkeler değil) ondan korunmak için TRİLYONLARCA DOLAR ödeyecekti. Sıkı giyinin!”

Continue reading

Leave a comment

Filed under çeviri, bilim

Kuantum deneyinde ‘zaman oku’ tersine çevrildi — Emily Conover

Emily Conover — 27 Kasım 2017 — sciencenews.org

Ama termodinamiğin ikinci kanunu hâlâ geçerli

112117_ec_arrow-of-time_main_free

ZAMANI GERİ ÇEVİR Bir kuantum deneyinde bilimciler zaman okunu tersine çevirdiler. ‘Zaman oku’ fikrine göre doğal süreçler zamanda tek bir yöne doğru olur. RAWPIXEL.COM/SHUTTERSTOCK

Fincandaki ılık kahveniz birdenbire kendi kendisini ısıtmaz, mikrodalgaya gidişini ne kadar ertelerseniz erteleyin. Ama aynı kural kuantum sistemlerinde geçerli olmayabilir. Soğuk havanın bir kupayı ısıtması gibi, belli şartlar altında soğuk bir kuantum parçacığından daha sıcak bir parçacığa kendiliğinden ısı akabiliyor, 10 Kasım’da arXiv.org’da araştırmacıların bildirdiğine göre. Bu görüngü “zaman oku“nu (doğal süreçlerin ileriye doğru oldukları, geriye doğru olmadıkları fikrini) tersine çevirmişe benziyor (SN: 7/25/15, s. 15).

Bir zaman okunun varolması termodinamiğin ikinci kanununun sonucudur. Kanun entropi veya düzensizliğin zaman içinde artma eğiliminde olduğunu beyan eder. Bu kural, bir camı paramparça etmek kolayken onu eski hâline getirmenin zor olmasını açıklar, ısının niye sıcaktan soğuğa doğru kendiliğinden aktığını ama aksi yönde akmadığını açıklar.

Continue reading

Leave a comment

Filed under çeviri, bilim

Solanaceae – Nightshade – Köpeküzümü: Ontological dendrograms for all annotated GO terms

Ontological similarity dendrograms of the GO terms that were annotated in Solanaceae – Nightshade – Köpeküzümü (REBUS 2.0).

1) Biological process Continue reading

Leave a comment

Filed under bilim

Alışveriş poşeti yiyen tırtıl bulundu, plastik kirliliğine karşı bir biyo-ayrıştırma çözümü olabilir

24 Nisan 2017 — cam.ac.uk

ef0006-copyweb

Petek solucanı, İngiltere’de bir süpermarketten alınmış polietilen alışveriş poşetindeki biyo-ayrıştırılmış deliklerin yanında.
Kredi: Araştırma ekibi.

Arı peteği yiyen yaygın bir böcek larvasının paketleme ve alışveriş poşetlerinde kullanılan plastikteki kimyasal bağları eşsiz yüksek hızlarda parçaladığı bulundu. Bilimcilere göre bu keşif okyanus ekosistemlerini ve katı atık sahalarını boğan polietilen atıklara biyoteknolojik bir yaklaşıma yol açabilir.

“Tırtıl kimyasal bağı parçalayan bir şey üretiyor, belki tükürük bezlerinde belki de midesindeki bir eşyaşam bakterisinde.”
Paolo Bombelli

Bilimciler balıkçılık yemi olarak ticaret için yetiştirilen bir tırtılın polietileni biyo-ayrıştırma yeteneği olduğunu buldular. Polietilen, en zorlu ve en çok kullanılan plastiklerden birisidir, çoğu zaman alışveriş poşetleri hâlinde katı atık sahalarını doldurduğu görülür.

Continue reading

Leave a comment

Filed under çeviri, bilim

Gene ontology dendrograms

Three example dendrograms (for three namespaces) based on ontological similarities of GO terms (clustering based on occurrence data, using REBUS 2.0).

Only “is_a” information used. Every GO term “is_a” itself. Transitive “is_a” connections were added.

1) Biological process Continue reading

Leave a comment

Filed under bilim

İran İstihbarat Bakanlığı Beni Neden Tutukladı? — Ahmetrıza Celalî

1997’den 2007’ye kadar, ben, Ahmetrıza Celalî, İran’da Doğal ve Teknolojik Kriz Yönetimi alanında bir araştırmacı, hoca ve planlayıcı olarak çalışıyordum. İşyerim sağlık bakanlığıydı, sonra doğal felaket araştırma Enstitüsüne taşındım, ama hem askerî hem de sivil alanlara bağlı çok sayıda akademik araştırma merkeziyle işbirliğim vardı. 2008’de İsveç Stockholm’de Karolinska Institutet’de doktora seviyesinde çalışmaya başladım. Kabul ve vize sorunlarını Dr. Gunnar Ohlen ayarladı, acil tıp bölümünün başkanıydı. Doktora çalışması döneminde zaman zaman ders vermek, araştırma projeleri önermek ve kriz yönetimi programlarına danışmanlık yapmak için İran’a davet edildim. Doktora derecemi almamdan birkaç ay sonra, 2012’de, İran’dayken, askerî merkezden bir kişi benimle irtibat kurdu ve İran’da kalıp pasif savunma ve kontr-terörizm konularını ele alan askerî bir üniversiteye girmem için bir teklif sundu. Öneriyi reddettim ve ona kriz yönetiminde doktora sonrası araştırmacı olarak AB’deki kariyerime devam etmek istediğimi söyledim. Ekim 2012’den 2016’ya kadar İtalya Upo Üniversitesi’nde CRIMEDIM’de doktora sonrası araştırmacıydım. Çeşitli eğitim ve araştırma programlarına katıldım, projelerden üçünü Belçika Brüksel AB araştırma komisyonu vermişti. Bu üç proje, AB ülkelerinde (mesela İtalya, İspanya, Fransa, BK, Almanya, İsveç, vb.) kriz yönetimi, eğitim, kontr-terörizm ve CBRNE [kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer ve patlayıcılar] konularında sağlık sistemiyle ilgiliydi. Buna koşut olarak, kriz yönetimi ve pasif savunma programlarına katkı yaparak İranlı Üniversite ve araştırma merkezleri ile hâlâ işbirliklerim vardı, bunların hepsi kamusaldır ve güvenlik açısından sınıflandırılmamıştır.

Continue reading

Leave a comment

Filed under çeviri, bilim

İranlı bilimciye ölüm cezası verildi — Michele Catanzaro

djalali

Casusluktan mahkûm edilen araştırmacı Ahmetrıza Celalî’ye 21 Ekim’de ceza verildi. Fotoğraf: Vida Mehrannia

Michele Catanzaro — 23 Ekim 2017 — Tabiat

Felaket tıbbı araştırmacısı Ahmetrıza Celalî’nin ölüm cezasına karşı temyize başvurmak için 20 günü var.

Tahran’da bir yargıç İranlı araştırmacı Ahmetrıza Celalî için ölüm cezası emri verdi, karısına ve İtalya’dan diplomatik kaynaklara göre.

Celalî İsveç Stockholm’de Karolinska Enstitüsü ve İtalya Novara’da Doğu Piedmont Üniversitesi’ne bağlıdır. Ailesiyle İsveç’te yaşayan Celalî, Nisan 2016’da Tahran’a yaptığı akademik bir ziyaret sırasında tutuklandı ve “düşman bir hükümetle işbirliği yapmak”la suçlandı. Celalî, silahlı terörizm ve radyolojik, kimyasal, biyolojik tehditler karşısında hastanelerin vereceği acil tepkilerin iyileştirilmesi konusunda çalışır.

İran devrim mahkemesi yargıcı Abolqasem Salavati’nin yürüttüğü duruşmayı takiben Celalî casusluktan mahkûm edildi ve 21 Ekim’de ölüm cezasına çarptırıldı, Celalî’nin karısı Vida Mehrannia’ya ve İtalya’dan diplomatik kaynaklara göre. Dediklerine göre cezaya karşı temyize başvurmak için 20 günü var.

Continue reading

Leave a comment

Filed under çeviri, bilim