Tag Archives: Doğru

Sağlıklı sağduyunun okullu mantığı horgörmesi üzerine — G. W. F. Hegel

Bilimin başlangıcını oluşturduğunu belirttiğimiz ve hem kendi başına hem de sahi bilginin koşulu olarak büyük değer taşıdığını kabul ettiğimiz şeyin – yani kavramların ve kavram uğraklarının genel olarak ele alınmasının, düşünce belirlenimlerinin başlangıçta malzemeden farklı olup ona sadece iliştirilen biçimler olarak ele alınmasının – mantığın nesnesi ve amacı olan sahiliğin edinilmesi konusundaki mündemiç yetersizliği çabucak ortaya çıkar. Zira bu kavramlar ve uğrakları, içerikten ayrık salt biçimler olarak, onları sonlulukla damgalayan ve kendi içinde sonsuz olan sahiliği tutmaya elverişsiz kılan bir belirlenim içine girerler. Continue reading

2 Comments

Filed under çeviri

Aşının Koruması ve Bilimsel Yaklaşım — Işık Barış Fidaner

Aşılama konusunda Doğruluk kavramının bilimsel yaklaşımla ilgili yarattığı sorun Sahilik kavramıyla aşılabilir [1]. En basit cümleyle başlayalım:

“Aşı olmak doğrudur.”

Bu cümle aşı konusunda bilgi vermiyor, muhatabını aşı olmaya ikna etmeye çalışıyor. Bu cümleyi kurduktan sonra istediğiniz kadar gerekçe sayarak destekleyin, yaptığınız şey bilgilendirme değil, ikna çalışmasıdır, yani ideolojik propagandanın tıbbi eşdeğeridir. Continue reading

3 Comments

Filed under şey

Doğru — özel sayfa

AdsızSon versiyon: 29 Ağustos 2021

Yazılar tek tek linklerden ya da kitabın etiket sayfasından (Doğru) okunabilir.

Işık Barış Fidaner

İçindekiler

— Doğrusu, Sahiliğin Eksikliğini Hissediyoruz (Fidaner, Ayanoğlu)

Çevirmenler, True’ya Doğru demeyelim, Sahi diyelim (Fidaner, Ayanoğlu)

Çevirmenler, False’a Yanlış demeyelim, Fol diyelim

Yanlışın yanlış olduğu doğrudur ama doğrunun doğru olduğu yanlıştır

— Hakikatin Elektrolizi

— Sahi-Fol ile Doğru-Yanlış = Arzu ile İrade

Sahi, fol, çelişki, uğraklar (G. W. F. Hegel)

Sağlıklı sağduyunun okullu mantığı horgörmesi üzerine (G. W. F. Hegel)

— Sahilik Arayışı İmleyen İşçilerine Emanettir

— 10 Ekim’de Gerçekliğin Hakikati Ezmesi ve Sahi-Fol Kavramları

— True-False : Right-Wrong = Desire : Intention

— Bilimsel Doğrular Yoktur, Bilimsel Sahilik Vardır

— Planck İlkesi ve Geleceğin Gençlerin Elinde Olması

— Muhatap sayısını çoğaltmak, hakikati feda etmek için yeterli bir gerekçe değildir

— Aşının Koruması ve Bilimsel Yaklaşım

Diğer derlemeler

對: doğru

23 Comments

Filed under kitap

Yanlışın yanlış olduğu doğrudur ama doğrunun doğru olduğu yanlıştır — Işık Barış Fidaner

Bir şeyin doğru mu yanlış mı olduğu konusunda muğlaklık hissettiğimiz zaman tek mesele “doğru olduğu zannedilen yanlışlar” ve “yanlış olduğu zannedilen doğrular” değildir. Asıl mesele şudur:

1) Yanlışın tam da yanlış oluşunda bir doğruluk bulunur.

2) Doğrunun tam da doğru oluşunda bir yanlışlık bulunur.

Continue reading

2 Comments

Filed under şey

Hakikatin Elektrolizi — Işık Barış Fidaner

Söylenen her söz bir hakikat iddiası taşır. Sözü işitenler kendi kendilerine “Bu söz doğru mu yanlış mı?” (right or wrong?) sorusunu sorarak sözdeki hakikat iddiasını test ederler. Bu doğruluk testidir. Aslında bu test eksik ve yanıltıcıdır çünkü doğruluk hakikatin bileşenlerinden bir tanesidir yalnızca. Hakikat iddiasının çoğu zaman gözardı edilen bir bileşeni daha vardır, o da sahiliktir [1]. Sahilik “Bu söz sahi mi fol mu?” (true or false?) sorusu ile test edilir.

Continue reading

8 Comments

Filed under şey

Doğrusu, Sahiliğin Eksikliğini Hissediyoruz — Işık Barış Fidaner, Zeynep Nur Ayanoğlu

Türkiye’de demokratik değerlerin bir türlü yerleşememesinin ve siyasal alanın sürekli yeni şiddet sarmallarına rehin düşmesinin konuştuğumuz dilin sınırlarıyla alakalı bir açıklaması olabilir mi? Değişim dilde başlıyor, dendiği zaman siyasetin kurumsal diliyle bunun gündelik yaşamdaki karşılıkları namına ne söylemiş oluyoruz? Bu yazıda, söz konusu şiddet sarmallarından çıkmak için dile dair tercihlerimizden doğan mantıksal bir açıklama üzerine düşünürken, bir yandan da değişimin sesini dilsel bir ayrımda duymaya ve duyurmaya çalışıyoruz.

Yazının geri kalanını Birikim Güncel’de okuyabilirsiniz.

22 Comments

Filed under şey

Sahi-Fol ile Doğru-Yanlış = Arzu ile İrade

sahifol

Sahi (True) ile Fol (False) bir nesnenin temelde bilinçdışı işleyen arzuyu hak etmesi ya da hak etmemesiyle ilgilidir. Sahi nesne arzuya karşılık verecektir, Fol nesne arzuyu boşa düşürecektir.

Continue reading

3 Comments

Filed under şey

Muhatap sayısını çoğaltmak, hakikati feda etmek için yeterli bir gerekçe değildir — Işık Barış Fidaner

‘Kaynakçı’ çeviriye karşı ‘hedefçi’ çeviriyi savunduğu yazısında [1] Savaş Kılıç, kaynak metin ‘doğru anlaşıldığı/yorumlandığı’ sürece, kaynak metindeki özgün inceliklerin ‘hedef-dilin retorik kabul edilebilirlik normları’ adına fütursuzca feda edilebileceğini savunmaktadır. Kılıç, bu savını desteklemek için, hedef dili yetersiz bulan ve kaynaktaki özgün inceliklerin korunmasını arzulayan çevirmenleri ‘yas tutmayı beceremeyen melankolikler’ diye adlandırır. Kılıç, mevcut kullanımdaki Türkçenin ‘retorik normlarını’ normatif anlamda savunmaktan da çekinmez: Çevirmenler Türkçenin mevcut normlarına hiç dokunmasalar iyi ederler; normları esnetmeye yeltenen çevirmenler ise muhtemel okurlarını kaybedip muhatapsız kalmaktan korkmalı ve bu beyhude çabayı terk etmelidirler. ‘Yas’ kavramına başvuran Kılıç, çevirmenlerin kaynak metnin ardından bir miktar üzüntü duymalarına neyse ki müsaade etmektedir. Ama bu mecaza göre, kaynak metindeki özgün inceliklerin ‘retorik normlar’ adına feda edilmesi, ‘ölüm’ kadar kaçınılmaz bir olaydır; Kılıç böylece Türkçenin ‘retorik normlarını’ adeta Allah katına yükseltir.

Continue reading

4 Comments

Filed under şey

Planck İlkesi ve Geleceğin Gençlerin Elinde Olması — Işık Barış Fidaner

Bilimde Planck ilkesi denilen bir şey vardır. Max Planck bu ilkeyi şöyle ifade etmiştir:

Yeni bir bilimsel sahiliğin galip gelmesi rakiplerini ikna edip onlarda jetonu düşürmesiyle olmaz, daha ziyade rakipler eninde sonunda öldüğü için ve bu yeni sahiliğe aşina olan yeni bir kuşak büyüdüğü için galip gelir… Önemli bir bilimsel yenilik nadiren adım adım rakiplerini kazanıp kendi safına çekerek yolunu yapar: Saul’ün Pavlus olması enderdir. Gerçekte olan onun rakiplerinin birer birer ölmesi ve büyüyen kuşağın bu fikirlere en başından beri aşina olmasıdır: Geleceğin gençlerin elinde olduğunun bir örneği daha. (Max Planck, Bilimsel Otobiyografi)

Continue reading

6 Comments

Filed under şey

Bilimsel Doğrular Yoktur, Bilimsel Sahilik Vardır — Işık Barış Fidaner

Bilimsel doğruların hayatımızı yönlendiren (mesela ahlakçı veya faydacı) doğrulardan bambaşka şeyler olduğunu söylememiz yetmez. Truth’un Right’tan farklı oluşunu hakkıyla ifade edeceksek, ona ayrı bir Türkçe kelime tahsis etmeliyiz. Türkçede bu anlamı veren kelime de sahiliktir [1]. Bilime hakkını vereceksek “bilimsel doğrular yoktur, sadece bilimsel sahilik vardır!” demeliyiz.

Continue reading

7 Comments

Filed under şey