Tag Archives: Entropi

Doğa ve Bata — Işık Barış Fidaner

Doğanın doğmakla ilgisi olduğu gibi kültürün de batmakla ilgisi var. O zaman Doğa-Kültür ikilisine Doğa-Bata diyelim. Kültüre Bata demenin birçok çağrışımı var:

1) Mevcut dünyada hegemonik kültür Batılıdır.

2) Her kültürel hegemonyanın ömrü sınırlıdır, her İmparatorluk eninde sonunda geriler ve Batar.

3) En temel ritüel cenazedir, kayıpların (en başta Ataların) yasını tutarak insani kültür şekillenir, bunun ezeli-ebedi simgesi de günbatımıdır (bu anlamda Bata Doğa’nın ardından gelir ve ona özlem duyar).

Continue reading

2 Comments

Filed under şey

Entropi — özel sayfa

AdsızSon versiyon: 19 Eylül 2021

Yazılar tek tek linklerden ya da kitabın etiket sayfasından (Entropi) okunabilir.

Işık Barış Fidaner

Entropiden başka parametre yoktur ve bilim onun elçisidir.

Reddit: /r/entropy   Twitter: @entropysub

Şarkılardan:

Büyük Patlama (Cursive)

Aşkın Astronomik (Klaxons)

Entropi (Kelly Osbourne)

Entropi (Todd Rundgren)

Entropi (Walk The Moon)

Düzensizlik (Joy Division)

Sen (Radiohead)

Karadelik Güneşi (Soundgarden)


Lacan’dan:

Entropi üzerine (Jacques Lacan)

Termodinamik üzerine (Jacques Lacan)


Görce Yazıları’ndan:

Salımlı Uyumlanma Ölüm Dürtüsüdür

Hep Sonradan: Entropi ve Feda

Uzamsal ile Bileşimsel

Arzu ile Arıza

Entropi: Deleuze’ün Semptomu, Lacan’ın Anahtarı

Teori sahi sahiliğin entropisini sahneler

Fallik Boşunalık, Post-Ödipal Gelişim, Üstben ve Canavar Olmak

Fallik Boşunalık ile Oval Boşunalık

Soul Ruh Değil Candır

Dark’ta Yetkilenme Krizi

Duvar’da Kendi Tükenişini Seyretmek

Simgesel Ayrılma ile Gerçek Ayrılma

İş-başında-bilgi, Gerçek Angajmanlı Çabadır

Düşlemsel Gerçekliğin Anlatımı ile Semptomatik Hakikatin Sahnelenmesi

Fırsatçı Medya Ekolojisi Hukukun Yerini Almıştır

Fütursuz Çağa Karşı Sütur

Doğa ve Bata


Türkçesi olmayan İngilizce Görce Yazıları’ndan:

A Comic Fatalism of Entropy

The Paradox of the Phallus

The greatest possible division: 1/e

Symbolic Privilege and Real Privilege

All Success is a Success of the Repression of Sacrifice

Symbolic Ground and Real Ground

Ideology is grave matter indeed!

Double time theory and the surface-supposed-to-know

Incomplete Universe: Energy & Entropy, All & Not-All

The microstate does not exist


Görce öncesi yazılardan:

İnsan acıdan yapılmıştır

Söylenen söylenişi, yapılan yapılışı, bilinç bilinç-içini, kap içeriği, kabuk maddeyi saklar

Ulusal ganglion sistemi, madde-kabuk olarak ulus-devlet

Dijital aktarım: Enerji ve Entropi

Gönüllü emeğin takdir edilmesi


Çevirilerden:

Zaruret Hakkı (G. W. F. Hegel)

Trimetilamin (Jacques Lacan)

Maxwell’in demon’u

James Gleick’ın Enformasyon kitabının değerlendirmesi

Bilimciler Canın Ölmediğini Buldular, Can Evrene Geri Dönüyor

Bir Fizikçi İzah Ediverdi: “Geniş Hadron Çarpıştırıcısı Hayaletlerin Varolmadığını Kanıtlar” (Bec Crew)

Yerçekiminin Kaynağı ve Newton Kanunları Üzerine (Erik P. Verlinde)

Yeni Bir Yerçekimi Kuramı İlk Sınavını Geçti. Fizik Açısından Taşıdığı Anlam Şöyle (Cecille De Jesus)

Kuantum deneyinde ‘zaman oku’ tersine çevrildi (Emily Conover)

Bilimciler geçmişte ne olduğunun gelecek olaylarla kararlaştığını gösterdi (Stephen Morgan)


Diğer derlemeler

火: ateş

1 Comment

Filed under kitap

Salımlı Uyumlanma Ölüm Dürtüsüdür — Işık Barış Fidaner

sun_stars_space_light-1024x629

“Bir başka bilimin dürtüler teorisini tanımlayıp bize altın tepside sunmasını bekleyemeyiz.” [1] Bunu diyen Sigmund Freud acaba böyle bir olasılık karşısında heyecan ve sabırsızlık mı duyuyordu? Yoksa sadece gerçekçi olup beklentisini mi düşürüyordu? Ne olursa olsun, bilimsel dürtüler teorisi umudunu terk etmek için bir sebep yoktur.

Aslında son yıllarda fizikçi Jeremy England’ın geliştirdiği “salımlı uyumlanma” (dissipative adaptation) adlı teori kulağa epeyce Freudcu gelmektedir [2]. Aynı Freud gibi England da “dürtü” (drive) terimini kullanır ama farklı bir anlamda. Dengedışı istatistiksel fizikte dürtü, bir fiziksel sisteme güç veren (onu güdüleyen veya “dürtüleyen”) dışsal enerji kaynağıdır. Dinamik etmen olarak dürtü sıklıkla döngüseldir ama bu özellik denge ile karıştırılmamalıdır.

Örnekler: Günışığı Dünya’daki hayatı dürtüler. Yerçekimi bu ırmak sistemini dürtülemekte. Bu gürültü delirmemi dürtülüyor (beni deliye döndürüyor). İlginçtir, bunlara aynı zamanda histeretik dengedışı sistemler denir çünkü bu sistemler bir tarihi (history) sahnelerler [3]: Geçirdikleri rastlantısal evrim boyunca maruz kaldıkları dışsal dürtüler hakkında enformasyon biriktirirler. Bu tarih nedeniyle sahneleme gerçekleştirme ile aynı şey değildir.

Continue reading

4 Comments

Filed under şey

Fırsatçı Medya Ekolojisi Hukukun Yerini Almıştır — Işık Barış Fidaner

proof god exists clouds

Charles Darwin’in Türlerin Kökeni‘ni yayınlamasından daha yedi yıl geçmişken Ernst Haeckel varoluş mücadelesi bilimi olarak Ekoloji’yi tanımlamıştır [1]. Onlarca yıl sonra ampirik bir bilime dönüşmeden önceki bu ilk tanımında bile Ekoloji varlığın çeşitlenerek serpilişini “doğallıkla” açıklamaya yönelik bir ideolojiydi.

Continue reading

8 Comments

Filed under şey

Düşlemsel Gerçekliğin Anlatımı ile Semptomatik Hakikatin Sahnelenmesi — Işık Barış Fidaner

Anlatı bileşimsel öğeleri bir zaman akışı içinde sentezleyerek bir gerçeklik inşa eder [1]. Sentetik anlatı inşasının karşıtı yapı bozumu değil, hakikatin sahnelenmesidir. Gerçekliğin anlatımı ile hakikatin sahnelenmesi cinsel anlamda eril ve dişil yaratıcı süreçler olarak ilişkilenir [2]. Eril anlatının zamandaki ilerleyişi mühim bir hakikatin dışarılması (dışlanarak içerilmesi) temelindedir [3]; erkek bilmezlik tutkusuyla hakikati sansürler ve bastırır. Dişil sahneleme dışarılan hakikati açığa çıkararak gerçekliğin eril ilerleyişini boşa düşürür ve böylece histerik/tarihsel (hysterical/historical) bir iz bırakır. Hakikatin sahnelenmesiyle bırakılan bu tarihsel iz (psik)analizin işlevini de teşkil eder.

Continue reading

4 Comments

Filed under şey

Teori sahi sahiliğin entropisini sahneler — Işık Barış Fidaner

İnsan yetkilenen hayvandır. Dünyanın gerçekliği imleyenlerle yetkilenir; simgesel bir düzendir. İnsanın özgür iradesi gerçekliklerin yetkilenmesinin zemini olarak tespit edilir. Örnek: Marx’ın özgür iradesi “sınıf mücadelesi” imleyenini yetkilendiren zemin olarak tarihte varlığını sürdürür; bu siyasi iradeye Marksizm denir.

Gerçeklikler havada asılı duran soyutlamalardan ibaret değildir: Onların yetkilenmesine belli somut maddi sahilik bedenlenmeleri rehberlik eder. İnsan sistemi böyle sahilik bedenlenmelerinin zemini olarak kurulur. Örnek: Kapitalist sistem insan arzusunu ve emeğini sahiden yakalayan meta fetişizmi ve değer fazlası (artık-değer) bedenlenmelerinin zemini olarak tarihte varlığını sürdürür.

Continue reading

3 Comments

Filed under şey

Duvar’da Kendi Tükenişini Seyretmek — Işık Barış Fidaner

vlcsnap-2020-12-03-19h50m12s152

Pink Floyd’un Duvar filminin (amiyane tabirle) “şifresini çözmek” için esas dikkat edilmesi gereken mesaj Duvar imgesinin gerçek statüsünü bildiren final bölümünde verilir: Üstben’i temsil eden mahkeme filmin kahramanı Pink’i suçlu bulur ve ceza olarak Duvar’ın yıkılması yoluyla Pink’in akranlarına ifşa edilmesine hükmeder [1]. Demek ki Duvar kesinlikle gereklidir! Film boyunca Duvar’ın ezici varlığından şikayet ediliyor gibidir ama en sonunda açıkça itiraf edilir: Herşeye rağmen en büyük felaket Duvar’ın varlığı değil, Duvar’ın kaybedilmesi ihtimalidir.

Continue reading

2 Comments

Filed under şey

Dark’ta Yetkilenme Krizi — Işık Barış Fidaner

Dark dizisinin esas konusu, yetkilenme krizidir. Bu tema öyküde farklı şekillerde ele alınmıştır. Toplumsal cinsiyet rejimine göre yetkilenme rolünü üstlenmesi beklenen kişiler erkekler olduğu için [1] Winden kasabasındaki erkek çocukların kaybolması, yetkilenmeyi üstlenecek bedenlerin yok olması anlamına gelir ve genel bir yetkilenme krizine işaret eder.

Esas oğlan Jonas’ın babası Michael’in intiharı ise, yetkilenme krizini kişisel bir düzlemde ele alır. Michael’in intihar etmesinin sebebi, çocuk bedeni Mikkel’i gelecekten almış olmasıdır, yani Michael kendi bedeninin hesabını veremediği için yaşama yetkisini teslim eder ve esas oğlan Jonas’ı babasız bırakır. Continue reading

5 Comments

Filed under şey

Fallik Boşunalık ile Oval Boşunalık — Işık Barış Fidaner

Önceki yazıda “Fallus, boş imleyen olmadan önce boşunalığın imleyenidir” derken entropinin kaçınılmaz gerçeğini kastetmiştim [1]. Ama ‘fallik boşunalık’ ifadesi, benim o yazıda kastetmediğim bir başka imgeyi de çağrıştırdı: döllenmeye yol açmayan sperm. O zaman acaba bu anlamda ‘fallik boşunalığın’ yanısıra ‘oval boşunalık’tan da söz edebilir miyiz, ‘döllenmeden yok olan yumurta’ imgesini düşünerek? Bu iki boşunalığı ayırt etmek, entropiyi de eril ve dişil bileşenlere ayırmayı gerektirir.

Continue reading

2 Comments

Filed under şey

Fallik Boşunalık, Post-Ödipal Gelişim, Üstben ve Canavar Olmak — Işık Barış Fidaner

Fallus, boş imleyen olmadan önce boşunalığın imleyenidir, ‘ne yapsan boşuna’ der. ‘Büyük Öteki yoktur’ beyanının en radikal ve gerçek anlamı fallik boşunalıktır. Boşunalık özünde entropidir ama çıplak hali rahatsız edici ve nefret uyandırıcı olduğu için simgesel düzende ‘bedel’ ve ‘feda’ şeklini alarak enerjinin desteği biçimine bürünür [1].

Eril kimlik taslama, fallik boşunalığın tahrik ettiği nefrete yönelim vererek onu kutuplaştırmayı amaçlar. Esas-İmleyen olarak yazılıp iktidar simgesi olduğunda fallik boşunalık ‘Bana karşı ne yapsan boşuna’ şekline sokulur. Fallik imleyen budur. Tanrı kavramı bu konumu işgal eder. Kimlik taslayan eril, kendisini fallik boşunalığın istisnası sayar ve saydırır, ‘bedel’ ve ‘feda’ kavramları bunu ispatlama işine yarar. Trajedilerde ‘yazgı’ böyle eril bir rol üstlenir.

Continue reading

3 Comments

Filed under şey