Tag Archives: Slavoj Žižek

Žižek’in Antigone’si bu gece Novo mesto’da açılışını yapıyor

Novo mesto, 11 Nisan Sloven yıldız filozof Slavoj Žižek’in ilk oyunu, Antigone’nin üç sonlu versiyonu, bu gece Novo mesto’da avangart Anton Podbevšek Tiyatrosu (APT) yapımıyla açılışını yapıyor. [*]

Antigone’nin Üçlü Yaşamı yapımını ilk talep eden Hırvat Ulusal Tiyatrosu, bir dizi yapımla Rus Devrimi’nin yüzüncü yılını kutluyor.

İlk yapım olan Žižek’in oyununu yöneten APT yönetmeni Matjaž Berger, filozofun Antigone yorumuna odaklandı.

Sofokles’in Antigone’sinin “hale”sini ortadan kaldıran Žižek, onu iki kahraman Kreon-Antigone ve koronun prizmasından sunulan “kusursuzca normal varoluşsal konumlara” sokuyor.

Continue reading

1 Comment

Filed under çeviri

Gölge ile Hayal — çeviri derlemesi

golge-ile-hayal-kapakSon versiyon: 18 Mart 2017

(55 sayfa — PDFLaTeX)

İçindekiler

En büyük tevazu ile rica ederim (Friedrich Trump)

Entropi (Walk The Moon)

Akademik yayıncı Walter de Gruyter’e açık mektup (Akademik Filozoflar)

Olasılık ve Görcüllük (Slavoj Žižek)

NASA kaynaklı çeviriler yapmak editörümüzün fikriydi (IBF)

Kuantum Kanunları Siyahlı, Beyazlı, Siyahbeyazlı (Uluslararası Meşguliyet Makineleri)

Bazı Uzmanlardan Justin Trudeau’nun Kuantum Bilgisayar İzahını Puanlamalarını İstedik (Daniel Oberhaus)

Bir Fizikçi İzah Ediverdi: “Geniş Hadron Çarpıştırıcısı Hayaletlerin Varolmadığını Kanıtlar” (Bec Crew)

Bozulan Sondalarla Fukuşima Robot Mezarlığına Dönüyor (Tom Hale)

Suriye’de cihatçılarla savaşmak için eğitim alıp ‘Ölüm Hanım’ olduktan sonra terörist diye yaftalanan Danimarkalı öğrenci her şeyi kaybettiğini anlattı (Nick Fagge, Lara Whyte)

Danimarka Tüm Elektrik Gereksinimini Karşılayacak Rüzgâr Enerjisini Çarşamba Günü Üretti (Joshua S. Hill)

İngiliz vekil Joan Ryan Türkiye hakkında meclis toplantısı yapılmasını emniyet altına aldı

Türkiye’de devlet denetimli İnternet karşısında hareketler: Kısa bir tarih anlatımı ve gelecekteki zorluklar üzerine (Alternatif Bilişim Derneği)

İstanbul’da Diskotek: Atlatma Taktiklerini Paylaşmak

Özgür düşünen bilimci İran’da hapis ve durumu çok ağır

İran’da ölüm cezasıyla tehdit edilen hapsedilmiş felaket tıbbı uzmanının salıverilmesi için acil çağrı (Caroline Pauwels, Ives Hubloue)

Ahmetrıza Celalî’ye çocuklarından mektup

2 Comments

Filed under çeviri, bilim, kitap

Olasılık ve Görcüllük — Slavoj Žižek

Olasılıklar, verili bir kanun (tesadüfî ya da değil) şartı altında endekslenmiş bir imkânlar kümesinin gerçellenmemiş olaylarıdır. Şans, bir olasılığın, başlangıçta verilen şartlar temelinde hiçbir tekanlamlı belirlenim uğrağı olmayan herhangi bir gerçellenmesidir. Buna göre benim olumsallık diyeceğim şey, endekslenmiş bir olaylar kümesinin (endekslenmiş kümeye ait bir olayın değil) kendisinin bir olaylar kümesi olayı olmaması özelliğidir; görcüllük diyeceğim şeyse, herhangi bir olaylar kümesinin, önceden teşkil edilmiş herhangi bir mümkünler bütünlüğü hakimiyetinde olmayan bir dönüşme içinde belirmesi özelliğidir.

Quentin Meillassoux, “Olasılık ve Görcüllük,” Çöküş: Felsefî Araştırma ve Geliştirme 2 (2007), s. 71–2.

Olasılığın net bir örneği, bir zarın atılmasıyla mümkün olmuş olan bir olayın gerçek bir olaya dönüşmesidir: önceden varolan imkânlar düzeni onu belirlemiştir, altı sayısının gelme şansı altıda birdir, o yüzden altı sayısı gerçellendiği zaman, önceden varolan bir mümkün gerçekleşir. Görcüllük, aksine, mümkünler kümesinin bütünlenemediği bir durumu adlandırır, öyle ki yeni bir şey belirir, önceden varolan mümkünler kümesinde hiçbir yeri olmayan bir olay gerçekleşir: “zamanın mümkünü yaratması tam da geçtiği anda olur, zaman gerçek olanı öne sürdüğü gibi mümkün olanı öne sürer, zaman kendini tam da zarın atılmasının içine sokarak yedinci bir olayı öne sürer, ilkede bu öngörülemezdir, olasılıkların sabitliğini kırar.” (s. 74) Meillassoux’nun buradaki isabetli formülü fark edilmeli: Yeni’nin ortaya çıkması, önceden varolan bir imkânı gerçellemekle kalmayan, ama gerçellenmesi içinde kendi imkânını yaratan (geriye dönük olarak açan) bir X belirdiği zaman olur.

Slavoj Žižek 2012 Hiçten Az

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

ç.n.

Probability’yi İhtimâl diye çeviriyorum. Olası olmak ve Olasılık artık Potential ve Potentiality oldu.

Becoming’e Dönüşme dedim, Transformation’dan daha lâyık bir İngilizce karşılık.

Case’i Olay diye çeviriyorum, İngilizce’de Event denen şeyler zaten bizim Olay dediğimiz şeylere karşılık gelmiyor.

Actual ile Virtual’ı zaten Gerçel ile Görcül diye çeviriyordum.

https://www.facebook.com/groups/Zatss/permalink/803888386425386/

1 Comment

Filed under çeviri, bilim

Cevherin İhtilâfı — çeviri derlemesi

cevherin-ihtilafi-kapakSon versiyon: 28 Şubat 2017

(42 sayfa — PDFLaTeX)

İçindekiler

Gönüllü emeğin takdir edilmesi (IBF)

Totoloji hâlinde topoloji (IBF)

En az o kadar küresel bir dalga (Albert Einstein)

Uzay ve zaman ve düşünce (STNG)

Kuantum Sıçraması Esas İmleyendir

Yücenin iki şekli (Slavoj Žižek)

Bağdaşım yanılsaması (Slavoj Žižek)

İhtilâf (G. W. F. Hegel)

Kategoriler (G. W. F. Hegel)

İlişki tersine çevrilmiştir (G. W. F. Hegel)

Faktörlerin listelenmesi düşünceye terminus olmaz (G. W. F. Hegel)

Hiç durmadan kendini bu impulstan kurtarma eylemi (G. W. F. Hegel)

Olsa olsa lüzumsuz birer tekrarlama sayılabilir (G. W. F. Hegel)

Dışaran dolaysız bilgi salt bir olgu hâlinde öne sürülür (G. W. F. Hegel)

Ayaklarımla düşünürüm (Jacques Lacan)

Bir Çevrede Yürümeye Dair Bakış Açıları (Işık Barış Fidaner)

Trimetilamin (Jacques Lacan)

Niceliğin Niteliğe Dönüşüm Kanunu Hakkında (Friedrich Engels)

Çalınmış Mektup (Jacques Lacan)

Alethosfer (Jacques Lacan)

Samilyonerce (Jacques Lacan)

İki tür ışık (Abdu’l-Bahá)

7 Comments

Filed under çeviri, kitap, şey

Yücenin iki şekli — Slavoj Žižek

Bilindiği gibi, Yücenin iki şeklinin [mode] karşıtlığının altında yatan kavramsal matris Saf Aklın Eleştirisi‘nde, saf aklın iki tip antinomisi arasındaki fark kılığında, kurulmuştu (CPR, B 454-88). Aşkınsal kategorileri kullanımında Akıl, imkânlı deneyim nesneleri asla olamayacak varlıklara (Bütün hâlinde evren, Tanrı hâlinde evren, can hâlinde evren) bu kategorileri uygulamak yoluyla imkânlı deneyim alanının ötesine geçtiği zaman, bu antinomilere ayağı dolanır, yani necessarily iki çelişkili sonuca ulaşır: evren sonludur ve sonsuzdur; Tanrı varolur ve varolmaz. Kant bu antinomileri iki grupta toplar: matematiksel antinomiler, kategoriler evrene bir Bütün hâlinde (sonlu sezgimize asla verilmeyen görüngülerin toplamı hâlinde) uygulandığı zaman belirir; dinamik antinomiler ise bu kategorileri görüngüler düzenine ait bile olmayan nesnelere (Tanrı, can) uyguladığımız zaman ortaya çıkar. İki antinomi tipinin farklı mantıkları izlemesi çok önemlidir. Bu fark, en başta, antinomiyi ortaya çıkarmak üzere sentezi yapılan dizideki öğeler arasındaki bağın şekliyle [modality] ilgilidir: matematiksel antinomilerde duyusal sezginin erişebildiği bir çoklukla (das Mannigfaltige) uğraşırız, yani sezgide verilmiş öğelerin basit eş-varoluşlarıyla uğraşırız (buradaki mesele onların bölünebilirliği ve sonsuzluğudur); dinamik antinomilerde zekâyla uğraşırız, salt duyusal sezginin ötesine ulaşan bir sentez gücüyle uğraşırız, yani öğeler arasındaki necessary mantıksal bağlantı (Verknuepung) ile uğraşılır (sebep ve etki mefhumlarıyla).

Slavoj Žižek 1993 Olumsuzla Oyalanmak

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

ç.n.

Necessarily ve necessity‘yi çevirmeden bıraktım. Buradaki anlamı Türkçesinde karşılayamıyorum. Türkçede “gereklilik” denen şey bu değil.

English

1 Comment

Filed under çeviri

Tamamlanmamış hakimiyet

aksamsefasi

Tamamlanmamış hakimiyeti örnekleyen bir Punnett karesi. R eş-geniyle [allele] ilişkili kırmızı taçyaprak özelliği ile r eş-geniyle ilişkili beyaz taçyaprak özelliği bileşimlenir. Bitkide hakim özellik (R) tamamlanmamış hâlde ifade bularak Rr genotipli bitkilerin kırmızı rengi azalmış çiçekler çıkarmasına sebep olur, pembe çiçeklere yol açar. Renkler birbiriyle karışmaz, sadece hakim özelliğin ifade gücü azalmıştır.

Tamamlanmamış hakimiyet (veya kısmî hakimiyet, yarı-hakimiyet) [incomplete dominance] farklı-döl [heterozygote] fenotipin aynı-döl [homozygote] fenotiplerden değişik olması, sıklıkla da onların ara hâli olmasıdır. Mesela aslanağzı çiçeği kırmızı ya da beyaz renkli olduğunda aynı-döldür. Kırmızı aynı-döl çiçek ile beyaz aynı-döl çiçek eşlendiğinde, pembe aslanağzı çiçeği elde edilir. Pembe aslanağzı tamamlanmamış hakimiyetin sonucudur. Benzer bir tamamlanmamış hakimiyet tipi akşamsefası çiçeğinde bulunur, orada da pembe renk, beyaz ve kırmızı soylu ata çiçeklerin melezlenmesiyle üretilir. Fenotiplerin sayısal ölçümlerle ele alındığı nicelik genetiğinde, [quantitative genetics] eğer bir farklı-döl fenotip iki aynı-döl fenotipin (sayısal anlamda) tam ortasında olursa, o fenotipte hiçbir hakimiyetin sergilemediği söylenir, yani hakimiyet sergilenmesi, ancak farklı-döl fenotipten çıkan ölçüm aynı-döl ölçümlerinden birtanesine [*] ötekinden daha yakın durduğunda olur.

F1 neslinden bitkiler kendileriyle döllendiğinde, F2 neslinin fenotip ve genotip oranı 1:2:1 (Kırmızı:Pembe:Beyaz) olacaktır.

Atıf: Pennington, Sandra (1999). 11th Hour: Introduction to Genetics. Wiley. p. 43. ISBN 978-0-632-04438-2.

(Wikipedia)

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

[*] ç.n. Farklı-döl fenotipli yaratık yakınsadığı aynı-döl ideale “Birtanem!” dermiş. Gerekli halk efsanesini de ilerleyen aylarda icat ederiz.

Continue reading

2 Comments

Filed under çeviri, bilim

Bağdaşım yanılsaması — Slavoj Žižek

Mücadeleye girişen öznenin düşman diye algıladığı şey, başa çıkması gereken dış engel diye algıladığı şey, öznenin kendi içkin bağdaşmazlığının maddeleşmesidir: kendi bağdaşım yanılsamasını sürdürmek için mücadele veren özneye düşmanın çehresi gerekir, onun kendi özdeşimi bu düşmana karşı çıkmaya dayanır, o kadar çok dayanır ki (sonunda) zafere ulaşması kendi yenilgisi ve çözülüşü anlamına gelir. Hegel’in sevdiği ifadeyle, dış düşmanla savaşan kişi (bilmeden) kendi özüyle savaşır. Demek ki mücadeleye girişmeyi kutlamanın çok ötesinde Hegel, daha çok, her kavgalı konumun, her taraf tutmanın gerekli bir yanılsamaya (düşman imha edildiği zaman tam varlığımın gerçekleşeceği yanılsamasına) yaslanmak zorunda olduğunu söyler. Bu da bizi Hegelci ideoloji mefhumu olabilecek şeye getirir: imkân koşulunun (konumumuzun aslî unsuru olan bir şeyin) imkânsızlık koşulu gibi (tam gerçekleşmenizi önleyen engel gibi) algılanmasına getirir – ideolojik özne kendi özdeşiminin tamamen bozucu engel diye algıladığı şeye yaslandığını kavrayamaz.

Slavoj Žižek 2012 Hiçten Az, s. 200

İngilizcesi

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

2 Comments

Filed under çeviri

Dualarımız Sizinledir — çeviri derlemesi

dualarimiz-kapakSon versiyon: 18 Eylül 2016

(148 sayfa — PDFLaTeX)

İçindekiler

Dualarımız sizinledir (Mormon Bülteni)

2 + 2 = 5 (Radiohead)

Portakal ve limonlar (Anonim)

Yukarı bakın! Perseid Göktaşı Yağmuru 11-12 Ağustos’ta Zirve Yapıyor (NASA)

O Parçacık Hiç Olmadı (Dennis Overbye)

Işık hakkında muhtemelen bilmediğiniz sekiz şey (Matthew R. Francis)

Proton davranışına yeni ışık tutan araştırma bilimsel topluluğun övgüsünü kazanıyor (Thea Singer)

Gurbetçi Yeraltı Uzaylısı (Radiohead)

Yanlış (Depeche Mode)

Jake’i derhal sürüden çıkarmaya karar verdik (İnek Ölüsü Kültü)

Güvenlik uzmanı Appelbaum artık Debian’a dahil değil (Sam Varghese)

Linux Avustralya Appelbaum’a aldığı tavrı değiştirdi (Sam Varghese)

Appelbaum soruşturmasından sonra iki Tor üyesi daha postalandı (Sam Varghese)

Yenilmez (SO3)

Somurtuk (Radiohead)

Rezalet Seferler Hakkında Bilgilendirme (Steven Alexander)

Kriz Kuramı (Colestia)

Kaşınık! (Işık Barış Fidaner, Uğur Güney)

Pokémonun o köşede ne işi varmış? (Werner Herzog)

Güle güle mavi gökyüzü (Pink Floyd)

Hiçbirşey imkansız değil (Depeche Mode)

İlgililere (Meredith McIver)

Hillary asla olmaz!

Hillary Clinton Mutabakatı Demokrasiye Zararlı (Slavoj Žižek)

Çıkan E-postalarla İlgili DNC Beyanı

WikiLeaks başkaldıran İskenderiye kütüphanesi olmuştur (Julian Assange)

Cinsel olan siyasidir (Slavoj Žižek)

“Profesör Žižek’le hemfikirim”

Norveç’in Varolmayışı (Slavoj Žižek)

Putoğan Hayaleti (Slavoj Žižek)

12 Psikanalistin Ofislerinde (Carey Dunne)

Freudcu psikanaliz Arjantin’de o kadar seviliyor ki mahpuslar bile her hafta gidiyor (Olivia Goldhill)

Gelişen nörobilim araştırmaları Freud’un “Üstben” fikrinin kulağa geldiği kadar tuhaf olmadığını gösteriyor (Olivia Goldhill)

Freud sonrası yazarlara göre histeri (Paul Verhaeghe)

Özgür dünyada özgürlük: Uzakın hukuka dönüşür (Maria Aristodemou)

Polisler Yukarı Borough Caddesindeki Fesleğen Soslu Sandviçi Fünyeyle Patlattı (Alex Yeates)

Adam McDonalds’da kadına kapıyı açık tutmadı diye vuruldu ve öldürüldü (Antonio Castelan)

9 Eylül Atlanta #PrisonStrike Dayanışma Yürüyüşüne Dair Açıklama

Bu Çocuk Dünyayı Değiştirebilirdi: Aaron Swartz’ın Yazıları (Aaron Swartz)

Eleanor Rigby (The Beatles)

ABE’li antropolog Kim Hill ve Robert S. Walker’a Açık Mektup (Güney Amerikalı yerli örgütleri)

Dinginlik Baladı (Sonny Rhodes)

Duran Kaya Siyu Kabilesi Enerji Aktarım Ortakları’nı kınar

Londra köprüsü (Anonim)

Amazon’da yeni ağaçlar keşfetmemiz daha 300 yıl sürecek (Nathaniel Scharping)

Küme Kuramı ve Model Kuramı (Sylvain Poirier)

Kelime çantası modeli

Hiatus irrationalis (Jacques Lacan)

İşte bu kendinden emin ruh (G. W. F. Hegel)

Hakikaten bendeniz (Albert Einstein)

Ezilmiş Teneke Kutusuna Sıkışmış Sardalyalar Gibi (Radiohead)

1 Comment

Filed under çeviri, kitap

Cinsel olan siyasidir (5) — Slavoj Žižek

Slavoj Žižek — 1 Ağustos 2016 — thephilosophicalsalon.com

(4)

Sınıf çatışkısında da aynen böyledir. Özgürleştiren (“sınıfsal”) mücadelenin getirip sürdürdüğü bölünme, bütüne ait iki belirli sınıf arasında değildir, parçalar-içinde-bütün ile onun (parçalar arasında evrenseli temsil eden, parçalar karşısında bütünün kendisini temsil eden) kalıntısı arasındadır. Başka türlü anlatırsak, burada kalıntı mefhumunun iki yönünü birden akılda tutmak gerekir: Belirli içeriklerin hepsi (öğeler, bütünün özgül parçaları) çıkarıldıktan sonra arta kalan şey anlamında, bir de bütünü parçalarına bölüntülemenin nihai sonucunda arta kalan şey anlamında: Bölüntülemenin son eylemiyle artık iki belirli kısım, iki öğe, iki şey elde etmeyiz, bir şey (arta kalan) ile hiçbir şeyi elde ederiz.

Continue reading

2 Comments

Filed under çeviri, makale

Cinsel olan siyasidir (4) — Slavoj Žižek

Slavoj Žižek — 1 Ağustos 2016 — thephilosophicalsalon.com

(3)

Kapsamlı ve eksiksiz olmaya uğraşan sınıflandırmaların hep başarısız olmasının nedeni, sınıflandırmaya başkaldıran kimliklerin zenginliği değildir, aksine, gerçek halinde, (her türlü kategoriye başkaldıran) “imkansız” halinde ısrar eden cinsel farkın, aynı zamanda kaçınılmaz olmasıdır. Gender konumlarının çoksallığı (erkek, dişi, gey, lezbiyen, bigender, transgender…) ondan sonsuza dek kaçınan bir çatışkının etrafında dolaşır. Geyler erkektir, lezbiyenler dişidir; transseksüeller birinden diğerine geçişi dayatır; karşıt-giyinme ikisini bileştirir; bigender ikisi arasında süzülür… Ne tarafa dönersek dönelim, iki, altta saklanır.

Continue reading

2 Comments

Filed under çeviri, makale