Tag Archives: Sylvain Poirier

Mantıksal bağlaçlar — Sylvain Poirier

Sylvain Poirier — settheory.net

1. Matematiğin ilk temelleri

1.6. Mantıksal bağlaçlar
Nullary bağlaçları önceden görmüştük : Boolean 0 (geçersiz) ve 1 (geçerli) sabitleri.

Boolean’ler arasında binary eşitlik bağlacı ⇔ diye yazılır ve denklik adı verilir: AB «A B‘ye denktir» diye okunur.

Gelin diğer işe yarar bağlaçları sunalım, Boolean değişkenlerin (A, B, C, ki yerlerine formüller konabilir) tüm mümkün değerleri için geçerli olan özellikleriyle birlikte.

Continue reading

5 Comments

Filed under çeviri, bilim

İfadeler ve tanımlanabilir yapılar — Sylvain Poirier

Çevirinin okunaksız olduğunun farkındayım. Daha sonra geri dönüp düzeltmeyi planlıyorum. Bu çeviriyi sadece terimleri seçmek için yapıyorum. Grameri bozuk hâlde bırakıyorum. Konuyu anlamak isteyenler İngilizce metni okusunlar.

IBF

Sylvain Poirier — settheory.net

1. Matematiğin ilk temelleri

1.5. İfadeler ve tanımlanabilir yapılar

Terimler ve formüller

Bir ifade, bir kuramın ilk iki katmanı (bir tipler listesi ve bir dil) verildiğinde, simgelerin bulunuşlarının sonlu bir sistemidir; bir modelin (belitleri gözardı ederek verilen tipleri ve yapı simgelerini yorumlayan sistem) ve içerdiği serbest değişkenlerin bir yorumunun (modeldeki değerlerinin) her mümkün verisi için bir değer tanımlayacaktır.

Her ifade ya bir terim ya da bir formüldür: terimlerin değerleri nesneler olurken formüllerin boolean değerleri olacaktır.

Continue reading

5 Comments

Filed under çeviri, bilim

Matematiksel sistemlerin yapıları — Sylvain Poirier

Sylvain Poirier — settheory.net

1. Matematiğin ilk temelleri

1.4. Matematiksel sistemlerin yapıları

Yapılar, bir kuramın dilini (küme kuramsal bir yorumda yapı simgelerinin değerlerini) yorumlayarak, çalışılan sistemi biçimlemek için çeşitli tipten nesneleri ilişkilendirir. Bu yapılar her tipten nesnenin sistemde çeşitli roller oynamasını sağlar. Bu rollere göre nesneler, saf öğelerin basit yapısına karşın, karmaşık nesneler gibi yorumlanabilir.

Jenerik kuramlar 2 tür yapı (dolayısıyla 2 tür yapı simgesi) kabul eder: işleçler ve yüklemler.

Continue reading

5 Comments

Filed under çeviri, bilim

Kuramların biçimi: mefhumlar, nesneler ve üst-nesneler — Sylvain Poirier

Sylvain Poirier — settheory.net

1. Matematiğin ilk temelleri

1.3. Kuramların biçimi: mefhumlar, nesneler ve üst-nesneler

Modelin değişkenliği

Her bağdaşık kuram kendi modelinin (yorumunun) sabitlenmiş olduğunu varsayar, ama olağandır ki bu, aynı kurama ait varolan diğer meşru modellerin geniş (sonsuz) menzili içinde bir tane modelin «tercih»inden ibarettir; model kuramı açısından bakıldığında model değişken olur. Fakat bu «tercih» ve modelin bu «varolma»sı gayet soyut olabilir. Ayrıntıda, Tamamlanmışlık savının kanıtı, bütün vakalarda işleyebilerek, imkânlar menzili içinde bir tane modeli «belirt»ecektir, ama bu inşa aslında alenî değildir (sonsuz tane adım içerir, her adım sonsuz bilgiye bağlıdır). Bu koşullarda, bir modelin sabitlenmesi varsayımı saçmalık sayılabilir, ama yine de matematiksel kuramların standart yorumunu teşkil eder.

Continue reading

5 Comments

Filed under çeviri, bilim

Değişkenler, kümeler, işlevler ve işlemler — Sylvain Poirier

Sylvain Poirier — settheory.net

1. Matematiğin ilk temelleri

1.2. Değişkenler, kümeler, işlevler ve işlemler

Gelin temellendirici döngüden kimi basit kavramları getirerek matematiğe başlayalım, bu kendine yeterli olabilir. Henüz belitsel bir kuram hâlinde formelleştirilmemiş bir küme kuramından başlanması doğaldır.

Önce bir kümenin ne olduğunu açıklayalım, sonra temeller (model kuramı) ile onun esas incelikleri (paradokslar) bağlamında daha çok kavram ve izahla resmi tamamlayacağız.
Continue reading

5 Comments

Filed under çeviri, bilim

Matematiğin temellerine giriş — Sylvain Poirier

Facebook’ta admini olduğum Set Theory and Philosophy grubunda kendini tanıtan Sylvain Poirier’in settheory.net sitesinden çeviriler yapmaya aylar önce kalkışmıştım, ilk bölümü bugün tamamlayabildim.

Siteye de yüklenmiş: http://settheory.net/tr/

IBF

Sylvain Poirier — settheory.net

1. Matematiğin ilk temelleri

1.1. Matematiğin temellerine giriş

Matematik ve kuramlar

Matematik öğesel nesne sistemlerinin çalışılmasıdır; bu sistemlerin tek tabiatı kesin olmaktır, muğlak olmamaktır (iki nesne eşittir ya da farklıdır, ilişkilidir ya da değildir; bir işlem kesin bir sonuç verir…). Böyle sistemler olağan dünyamızdan bağımsız hâlde tasavvur edilirler, gerçi birçoğu olağan dünyanın çeşitli yönlerine benzeyebilir (böylece onları tarif etmekte kulanılırlar). Bir bütün olarak matematik, bu türde (kesin nesneleri olan) «tüm mümkün dünyaların bilimi» gibi görülebilir.

Continue reading

5 Comments

Filed under çeviri, bilim

Dualarımız Sizinledir — çeviri derlemesi

dualarimiz-kapakSon versiyon: 18 Eylül 2016

(148 sayfa — PDFLaTeX)

İçindekiler

Dualarımız sizinledir (Mormon Bülteni)

2 + 2 = 5 (Radiohead)

Portakal ve limonlar (Anonim)

Yukarı bakın! Perseid Göktaşı Yağmuru 11-12 Ağustos’ta Zirve Yapıyor (NASA)

O Parçacık Hiç Olmadı (Dennis Overbye)

Işık hakkında muhtemelen bilmediğiniz sekiz şey (Matthew R. Francis)

Proton davranışına yeni ışık tutan araştırma bilimsel topluluğun övgüsünü kazanıyor (Thea Singer)

Gurbetçi Yeraltı Uzaylısı (Radiohead)

Yanlış (Depeche Mode)

Jake’i derhal sürüden çıkarmaya karar verdik (İnek Ölüsü Kültü)

Güvenlik uzmanı Appelbaum artık Debian’a dahil değil (Sam Varghese)

Linux Avustralya Appelbaum’a aldığı tavrı değiştirdi (Sam Varghese)

Appelbaum soruşturmasından sonra iki Tor üyesi daha postalandı (Sam Varghese)

Yenilmez (SO3)

Somurtuk (Radiohead)

Rezalet Seferler Hakkında Bilgilendirme (Steven Alexander)

Kriz Kuramı (Colestia)

Kaşınık! (Işık Barış Fidaner, Uğur Güney)

Pokémonun o köşede ne işi varmış? (Werner Herzog)

Güle güle mavi gökyüzü (Pink Floyd)

Hiçbirşey imkansız değil (Depeche Mode)

İlgililere (Meredith McIver)

Hillary asla olmaz!

Hillary Clinton Mutabakatı Demokrasiye Zararlı (Slavoj Žižek)

Çıkan E-postalarla İlgili DNC Beyanı

WikiLeaks başkaldıran İskenderiye kütüphanesi olmuştur (Julian Assange)

Cinsel olan siyasidir (Slavoj Žižek)

“Profesör Žižek’le hemfikirim”

Norveç’in Varolmayışı (Slavoj Žižek)

Putoğan Hayaleti (Slavoj Žižek)

12 Psikanalistin Ofislerinde (Carey Dunne)

Freudcu psikanaliz Arjantin’de o kadar seviliyor ki mahpuslar bile her hafta gidiyor (Olivia Goldhill)

Gelişen nörobilim araştırmaları Freud’un “Üstben” fikrinin kulağa geldiği kadar tuhaf olmadığını gösteriyor (Olivia Goldhill)

Freud sonrası yazarlara göre histeri (Paul Verhaeghe)

Özgür dünyada özgürlük: Uzakın hukuka dönüşür (Maria Aristodemou)

Polisler Yukarı Borough Caddesindeki Fesleğen Soslu Sandviçi Fünyeyle Patlattı (Alex Yeates)

Adam McDonalds’da kadına kapıyı açık tutmadı diye vuruldu ve öldürüldü (Antonio Castelan)

9 Eylül Atlanta #PrisonStrike Dayanışma Yürüyüşüne Dair Açıklama

Bu Çocuk Dünyayı Değiştirebilirdi: Aaron Swartz’ın Yazıları (Aaron Swartz)

Eleanor Rigby (The Beatles)

ABE’li antropolog Kim Hill ve Robert S. Walker’a Açık Mektup (Güney Amerikalı yerli örgütleri)

Dinginlik Baladı (Sonny Rhodes)

Duran Kaya Siyu Kabilesi Enerji Aktarım Ortakları’nı kınar

Londra köprüsü (Anonim)

Amazon’da yeni ağaçlar keşfetmemiz daha 300 yıl sürecek (Nathaniel Scharping)

Küme Kuramı ve Model Kuramı (Sylvain Poirier)

Kelime çantası modeli

Hiatus irrationalis (Jacques Lacan)

İşte bu kendinden emin ruh (G. W. F. Hegel)

Hakikaten bendeniz (Albert Einstein)

Ezilmiş Teneke Kutusuna Sıkışmış Sardalyalar Gibi (Radiohead)

1 Comment

Filed under çeviri, kitap

Küme Kuramı ve Model Kuramı — Sylvain Poirier

Sylvain Poirier — 30 Ağustos 2016 — facebook.com/groups/subsets

Bir matematikçi ve fizikçi olarak matematiğin temellerini felsefi yanlarıyla birlikte netleştirmeye dönük bir sürü çalışma yaptım: http://settheory.net/

Esasen matematik tarafında iyice oturmuş kavram ve kuramları alarak çalıştım, ama felsefi tarafın da filozofların olağan fikirlerine kıyasla ileri bir adım olduğu görülebilir: Anlaşılan bu filozoflar konu aldıklarını öne sürdükleri matematiği matematiksel mantık üstüne çalışan matematikçilere kıyasla pek iyi bilmiyor (ki bu matematikçiler felsefi yanları örtük anlamda daha iyi bilseler de bu yanları filozoflara duyuracak yükseklikte seslendirmeyi umursamıyor olabilirler). Özellikle de Stanford Felsefe Ansiklopedisi’nde matematik felsefesi makalesinde Tamamlanmışlık Teoremi’ne dair tek bir söz edilmemesini sarsıcı buldum.

Küme kuramını “matematiğin kurucu disiplini” diye sunan grup tarifi hakkında, bunun tam doğru olmadığını söyleyeyim. Daha isabetle, matematiğin kurucu disiplinine Matematiksel Mantık denir ve bunun 2 temel kuramı vardır: Küme Kuramı ve Model Kuramı, ve bunların her birisi ötekinin temelidir. Ayrıntılar sitemden okunabilir.

 

foundingcycle

 

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

1 Comment

Filed under çeviri, bilim, şey