Fetişlerin Simgesel Yetkilenmesi ile Semptomların Gerçek Yetkilenmesi — Işık Barış Fidaner

Hiçten Az‘da Žižek’in alıntı yaptığı Mladen Dolar, yetkilenmenin sorgulanmamış desteklerinin ironi ile boşa çıkarılmasından söz eder:

Bir konuşmanın katılımcıları Sokrat ile yüzleştiklerinde, sözleri birdenbire kulağa alıntı ve klişe gibi, ödünç alınmış sesler gibi gelmeye başlar; katılımcılar konuşmalarında onları yetkilendiren şeyin uçurumu ile yüzleşirler, ve yetkilenmenin olağan desteklerine dayanmayı denedikleri anda, yetkilenme başarısız olur. Sanki ironinin duyulmayan bir yankısı onların konuşmasına eşlik eder, bu yankı onların sözlerini ve seslerinin içini boşaltır, ve sesleri ödünç alınmış ve el konulmuş gibi görünür.

“Yetkilenmenin olağan destekleri”nin başarısız kalması, fetişlerin düşüşüdür. Yetkilenmeler sorgulanmaya başladığında, fetişler düşer ve semptomlar tezahür eder. Fetiş, yetkilenmenin sorgulanamaz bir desteğine beden verir; semptom ise yetkilenmenin sorgulanmasına beden verir [1]. Tüm simgesel yetkiler fetişçi inkâra dayanır. Buna simgesel iğdiş denir:

Simgesel iğdiş, dolaysız aptal varlığım ile simgesel unvanım arasındaki ayırının bir adıdır; bu yüzden … her yetkinin bu ayırının belirginleştiği durumlardan kendini koruması gerekir. … Böyle aşağılayıcı anlar “iğdiş edici tecrübe” adını bütünüyle hak eder, babanın iğdiş olmuş ya da iktidarsız gösterilmesi nedeniyle değil, babanın acınası gerçekliği ile simgesel yetkisi arasındaki ayırının belirgin kılınması ve artık fetişçi inkâr yoluyla gözardı edilememesi nedeniyle. (age)

Şimdi, yetkinin fetişinin düşmesi, yetkiyi sorgulamanın semptomunu kendiliğinden ortaya çıkarmaz. Bir fetişin düşmesi, birçok fetişin belirmesine yol açabilir; bu, simgesel yetkiyi gerekçelendiren ve rasyonelleştiren bir simgesel bilgi biçimini alır.

Lacancı terimlerle, “doğal” yetkiden nedenlerle gerekçelendirilen yetkiye geçiş, elbette, Efendi söyleminden Üniversite söylemine geçiştir. (age)

İki söylem de fetişlere dayanır. Aradaki fark şudur: Efendi söylemi fetişleşmeyi yetkinin sahibi tekil Efendi figürü etrafında yerelleştirir; Üniversite söylemi ise fetişleşmeyi yetkiyi destekleyen simgesel bilgi etrafında dağıtır ve yayar. Hegel’in monarşiyi (Efendi söylemini) savunması, irrasyonel fetişleşme uğrağını kralın tekil varoluşunda yalıtma çabasıdır, böylece simgesel bilgi ile çoğalmasını önleme çabasıdır:

Yetkinin uygulanması lehte ve aleyhte nedenlerin sonsuz zincirinin listelenmesini kıran “irrasyonel” olumsal karar eylemidir. Hegel’in monarşiyi savunmasının gerekçesi tam da bu değil midir? Rasyonel bütünlük olarak devlet, tepesinde bir “irrasyonel” yetki figürüne gerek duyar; bu yetki, vasıflarla gerekçelendirilmez: Tüm diğer memurların güç uygulamak için yetilerini kanıtlaması gerekirken, kral, kral olması olgusu ile gerekçelendirilir. (age)

İrrasyonel fetişleşme uğrağının gerçel bir tekillikte yalıtılması ile semptomun tezahür etmesi arasında bir adım mesafe vardır. Fetişleşme yetkilenme ile bedenlenmeyi (S1‘in simgesel dikişi ile objet a’nın gerçek dikişini [2]) birbirine karıştırır. Objet a’nın bedenlenmesi S1‘in yetkilenmesinden ayrıldığı zaman semptom tezahür eder.

Kralın büyüleyici gücü S1 ile a arasındaki farkı örtmesinden gelir. Hegel bunları ayırır ve bir yanda S1‘in totolojik şaşkınlık içinde içeriksiz boş bir ad olduğunu, öte yanda kralın fizikî biçiminin ada eklenen bir çöpten ibaret olduğunu bize gösterir. (En Yüce Histerik)

Semptomun tezahürü, Lacan’ın “Analist ancak kendi kendisini yetkilendirir” (l’analyste ne s’autorise que de lui-même) düsturuna dayanarak Žižek’in “kendini-yetkilendirme” diye adlandırdığı farklı bir tür yetkilenmeye yol açar. Gelin semptomun kendini-yetkilendirmesine “gerçek yetkilenme” diyerek onu fetişlerin “simgesel yetkilenme”sinden ayıralım. Gerçek yetkilenme, kendi sorgulanması ile örtüşür. Žižek gerçek yetkilenmeyi Hegelci Mutlak Bilme ile ilişkilendirir:

“Mutlak Bilme” duruşunu benimseyen özne, içeriğin (tikel bir sorgulama nesnesinin) önsel bir standardı (doğruluk, iyilik, güzellik) karşılayıp karşılamadığını sormaz; içeriği kendi kendisini kendi içkin standartlarına göre ölçmeye bırakır, böylece kendini-yetkilendirir. (Hiçten Az)

“İçkin standartlar” kendilerini ölçen içeriklerin ortak ortamı olan dile atıf yapar. Sokrat’ın ironisi, dilde düşüncenin gerçek yetkilenmesine yol açan bir semptom işlevi görmesidir.

(İngilizcesi)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Ayrıca bkz “Fetiş ve Semptomda Yetkilenme ile Bedenlenme”

[2] Bkz “Yetkilenmenin (Simgesel Dikiş) Bedenlenmeden (Gerçek Dikiş) Ayrılması”

Alıntıları kendim Türkçeleştirdim.

21 Comments

Filed under şey

21 responses to “Fetişlerin Simgesel Yetkilenmesi ile Semptomların Gerçek Yetkilenmesi — Işık Barış Fidaner

  1. Pingback: Symbolic Authorization of Fetishes and Real Authorization of Symptoms — Işık Barış Fidaner – Žižekian Analysis

  2. Pingback: Dekripsiyon ile Deşifreleme — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  3. Pingback: Simgesel Angajman ile Gerçek Angajman — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  4. Pingback: Fol Melankoliden Kurtulmak: Kabuktaki Hayalet — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  5. Pingback: Tanrı ve Doğa’nın Modern Yası — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  6. Pingback: Berardi’nin Üç Tefekkür’üne Bir Yanıt — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  7. Pingback: Yetkilenme ile Bedenlenme — derleme | YERSİZ ŞEYLER

  8. Pingback: Ayna Evresi ve Sosyal Medya: Yetkilenme ile Bedenlenme — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  9. Pingback: Soyut Fallus Fetişinin Ötesi — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  10. Pingback: İş-başında-bilgi, Gerçek Angajmanlı Çabadır — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  11. Pingback: Bir Üst Dildışı Vardır — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  12. Pingback: Sadece bedenlenmeler ve yetkilenmeler vardır — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  13. Pingback: Fetişçi “Kavrayış” ile Semptomcu Kavrayış — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  14. Pingback: Hep Vardı ile Hiç Olmadı — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  15. Pingback: İğdiş ve Jouissance Diyalektiği — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  16. Pingback: İrade, Semptomun Gerçekliğine Tahammül Etme Gücüdür — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  17. Pingback: Fetişçi Gizemi Bozmak ve Üçüncü Cinsiyet — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  18. Pingback: Fallik Boşunalık, Post-Ödipal Gelişim, Üstben ve Canavar Olmak — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  19. Pingback: Ben De: Kadınlar Erkekler İçin Feda Olmayı Reddediyor — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  20. Pingback: Aziz, Dahi, Deli — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER

  21. Pingback: Benlik ile Belirti, Bakım ile Adaptasyon — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER